Bez barier · Liceum

Ruch po okręgu: zakręt

siła dośrodkowa ciągnie do środka

Żeby ciało poruszało się po okręgu, coś musi ciągle ciągnąć je do środka. Ta siła to siła dośrodkowa. Na zakręcie robi to tarcie opon o drogę, na karuzeli — łańcuchy.

W tej lekcji:

  1. Gdzie to spotkasz
  2. Krok po kroku
  3. Poćwicz spokojnie

Gdzie to spotkasz?

  • Samochód na zakręcie.
  • Karuzela w wesołym miasteczku.
  • Pralka wiruje i odciska wodę z ubrań.

Krok po kroku

  1. Krok 1

    Ciało na okręgu ciągle zmienia kierunek ruchu. Potrzebna jest siła skierowana do środka.

    siła do środka
  2. Krok 2

    Siła dośrodkowa: F = m · v² : r. Szybciej albo ciaśniej — potrzeba większej siły.

    F = m · v² : r
  3. Krok 3

    Gdy siły zabraknie (śliska droga), ciało pojedzie prosto, stycznie do okręgu — a nie „odleci od środka”.

Zapamiętaj

Ruch po okręgu wymaga siły dośrodkowej F = m · v² : r skierowanej do środka.

Uwaga na pułapkę

Nie ma siły, która „wyrzuca na zewnątrz”. Gdy samochód skręca, Twoje ciało chce jechać prosto — to bezwładność.

Poćwicz spokojnie

Nie ma limitu czasu. Po pierwszej pomyłce zobaczysz podpowiedź i spróbujesz jeszcze raz.

1. Prędkość na zakręcie wzrosła 2 razy. Ile razy większa siła jest potrzebna?
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 4. 2² = 4 razy.

2. Samochód 1000 kg jedzie 10 m/s po łuku o promieniu 50 m. Jaka jest siła dośrodkowa?
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 2000 N. 1000 · 100 : 50 = 2000 N.

3. Kamień kręcony na sznurku — sznurek pęka. Jak poleci kamień?
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: prosto, stycznie do okręgu. Bez siły dośrodkowej kamień leci prosto w kierunku, w którym leciał w chwili pęknięcia.

Dla rodzica i nauczyciela

Kręćcie wiaderkiem z odrobiną wody nad głową (na dworze!). Woda się nie wylewa, bo wiaderko ciągle ciągnie ją do środka okręgu.

Gotowy na więcej?

Gdy ta lekcja jest już łatwa, spróbuj zadań z pełnymi rozwiązaniami krok po kroku. Zacznij od poziomu „Rozgrzewka”.

Ruch po okręgu i grawitacja

Pokaż to komuś

Wyślij tę lekcję komuś, komu może pomóc — działa bez konta.