ElektrostatykaŚrednieZadanie nr 3920
Ile dotknięć naelektryzowaną kulką naładuje kulę konduktora do 99% granicy?
Małą metalową kulkę ładuje się za każdym razem do ładunku \(10\ \text{nC}\), po czym dotyka nią dużej, odosobnionej metalowej kuli. Po pierwszym dotknięciu (kula była nienaładowana) kulka zachowuje \(1\ \text{nC}\), a kula przejmuje \(9\ \text{nC}\). Kulkę znów ładuje się do \(10\ \text{nC}\) i dotyka nią kuli w ten sam sposób, i tak dalej. Ładunek kuli dąży do pewnej granicy. Po ilu dotknięciach ładunek kuli po raz pierwszy przekroczy \(99\%\) tej granicy? Przyjmij, że ładunek dzieli się przy każdym zetknięciu w tym samym stosunku i nigdzie nie ucieka.
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Elektrostatyka
- prawo Coulomba
- \(F = k\tfrac{q_1 q_2}{r^2}\)
- natężenie pola
- \(E = \tfrac{F}{q},\quad E = k\tfrac{Q}{r^2}\)
- potencjał ładunku punktowego
- \(V = k\tfrac{Q}{r}\)
- praca w polu i pole jednorodne
- \(W = q U,\quad E = \tfrac{U}{d}\)
- pojemność
- \(C = \tfrac{Q}{U},\quad C = \varepsilon_0 \varepsilon_r \tfrac{S}{d}\)
- energia kondensatora
- \(E = \tfrac{C U^2}{2}\)
- łączenie kondensatorów
- \(\text{równolegle: } C = C_1 + C_2,\quad \text{szeregowo: } \tfrac1C = \tfrac{1}{C_1} + \tfrac{1}{C_2}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Przy zetknięciu łączny ładunek dzieli się zawsze w stosunku pojemności, tu \(1 : 9\). Zapisz rekurencję dla ładunku kuli i znajdź jej punkt stały.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Po każdym dotknięciu kula ma \(90\%\) łącznego ładunku kulki i kuli: \(Q_{n+1} = 0{,}9\,(Q_n + 10\ \text{nC})\), \(Q_0 = 0\).
- Punkt stały: \(Q_\infty = 0{,}9(Q_\infty + 10)\), czyli \(Q_\infty = 90\ \text{nC}\) — wtedy kulka i kula mają ten sam potencjał i nic już nie przepływa.
- Odchylenie od granicy maleje geometrycznie: \(Q_\infty - Q_n = 90 \cdot 0{,}9^n\ \text{nC}\).
- Warunek \(0{,}9^n < 0{,}01\): \(n > \tfrac{\ln 100}{\ln(10/9)} \approx 43{,}7\), a \(0{,}9^{43} \approx 0{,}0108\), \(0{,}9^{44} \approx 0{,}0097\).
- Odpowiedź: po \(44\) dotknięciach.
Odpowiedź: \(44\)
Czego warto się nauczyć?
Ładunki przyciągają się i odpychają zgodnie z prawem Coulomba, łudząco podobnym do prawa grawitacji. Od elektryzowania przez pocieranie po kondensatory.