Na cały dział wystarczają cztery pojęcia: gęstość, ciśnienie, ciśnienie cieczy na danej głębokości i siła wyporu. Trudność polega na wyborze gęstości i pola, które wstawiasz do wzoru.
Które pojęcie jest potrzebne
- masa i objętość: gęstość \(\rho = \frac{m}{V}\)
- siła rozłożona na powierzchni: \(p = \frac{F}{S}\)
- głębokość w cieczy: \(p = \rho g h\)
- dwa tłoki w jednej cieczy: prawo Pascala
- ciało w cieczy lub gazie: siła wyporu, a potem pytanie, czy pływa
Wzory z liczbami
Wszędzie \(g = 10\ \text{m/s}^2\), a woda ma \(1000\ \text{kg/m}^3\).
- gęstość: \(540\ \text{g}\) i \(200\ \text{cm}^3\) to \(2{,}7\ \text{g/cm}^3 = 2700\ \text{kg/m}^3\)
- ciśnienie: osoba \(60\ \text{kg}\) na \(0{,}04\ \text{m}^2\): \(p = \frac{600}{0{,}04} = 15\ \text{kPa}\)
- głębokość \(5\ \text{m}\): \(p = 1000\cdot 10\cdot 5 = 50\ \text{kPa}\)
- prasa: \(200\ \text{N}\) na tłoku \(2\ \text{cm}^2\) daje \(10\,000\ \text{N}\) na tłoku \(100\ \text{cm}^2\), ale duży tłok przesunie się 50 razy mniej
- wypór: \(0{,}5\ \text{dm}^3\) w wodzie: \(F_w = 1000\cdot 10\cdot 5\cdot 10^{-4} = 5\ \text{N}\)
- pływanie: drewno \(600\ \text{kg/m}^3\) zanurza się w wodzie w \(\frac{600}{1000}\), czyli w 60% objętości
Pomyłki w ciśnieniu i wyporze
Do prawa Archimedesa wstawiasz gęstość cieczy i objętość części zanurzonej. Kula aluminiowa 1 dm³ w wodzie doznaje wyporu 10 N, a nie 27 N, a ciało zanurzone do połowy ma wypór liczony z połowy objętości.
Pytanie o ciśnienie całkowite wymaga doliczenia atmosfery: 10 m pod wodą to około 100 kPa od wody i 100 kPa od powietrza, razem około 200 kPa. Ciśnienie cieczy zależy od głębokości, a nie od kształtu naczynia.
Trzeci kłopot to centymetry kwadratowe. Siła 100 N na 5 cm² daje 200 000 Pa, a nie 20 Pa, bo \(5\ \text{cm}^2 = 5\cdot 10^{-4}\ \text{m}^2\).
Trening od gęstości do pływania
Łatwe sprawdzają gęstość, ciśnienie i wypór. Średnie dokładają prasę, ciśnienie całkowite i warunek pływania. W Trudnych są naczynia połączone, wypór w gazach i ważenie w cieczy: ciało o ciężarze 27 N, które w wodzie waży 17 N, ma objętość 1 dm³ i gęstość 2700 kg/m³. Wyzwanie to złożone przypadki pływania.
Podstawy dają lekcje o gęstości i ciśnieniu hydrostatycznym, a pływanie omawia prawo Archimedesa.