Algebra liniowaTrudneZadanie nr 1052

Wyznacznik macierzy 6×6 o wyrazach a_ij = |i − j|

Wyznaczniki Zadania konkursowePrzygotowanie do Olimpiady Kwantowej

Macierz \(A\) wymiaru \(6\times 6\) ma w wierszu \(i\) i kolumnie \(j\) wyraz \(a_{ij} = |i - j|\) (na przekątnej stoją zera, a im dalej od przekątnej, tym większe liczby — patrz niżej). Oblicz \(\det A\).

\[A = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 2 & 3 & 4 & 5 \\ 1 & 0 & 1 & 2 & 3 & 4 \\ 2 & 1 & 0 & 1 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 1 & 0 & 1 & 2 \\ 4 & 3 & 2 & 1 & 0 & 1 \\ 5 & 4 & 3 & 2 & 1 & 0 \end{pmatrix}\]

+16 pkt za pierwsze rozwiązanie na koncie

Zapis: ułamki (3/4), pierwiastki (2sqrt(3)), pi/6.

Jak rozwiązać to zadanie?

Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę

Od każdego wiersza odejmij wiersz następny (zaczynając od pierwszego, zawsze z oryginalnym następnym wierszem) — wyznacznik się nie zmieni, a wiersze wypełnią się liczbami \(\pm1\). Potem powtórz ten zabieg i skorzystaj z macierzy trójkątnej.

Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
  1. Operacja \(w_i \to w_i - w_{i+1}\) dla \(i = 1, \ldots, 5\) (kolejno od góry) nie zmienia wyznacznika. Ponieważ \(|i - j| - |i + 1 - j|\) równa się \(-1\) dla \(j \le i\) oraz \(+1\) dla \(j \ge i + 1\), wiersz \(i\) staje się ciągiem \(i\) liczb \(-1\), po których następują jedynki. Ostatni wiersz zostaje: \((5, 4, 3, 2, 1, 0)\).
  2. Powtarzamy \(w_i \to w_i - w_{i+1}\) dla \(i = 1, \ldots, 4\) na nowych wierszach: różnica dwóch kolejnych wierszy jest niezerowa tylko w kolumnie \(i + 1\), gdzie wynosi \(1 - (-1) = 2\). Otrzymujemy wiersze \(2\vec e_2, 2\vec e_3, 2\vec e_4, 2\vec e_5\), dalej \((-1, -1, -1, -1, -1, 1)\) i \((5, 4, 3, 2, 1, 0)\).
  3. Przestawiamy ostatni wiersz na górę (cykliczna permutacja 6 wierszy, czyli 5 zamian sąsiednich: wyznacznik mnoży się przez \((-1)^5 = -1\)). Nowa macierz ma wiersze \((5, 4, 3, 2, 1, 0)\), \(2\vec e_2, \ldots, 2\vec e_5\), \((-1, -1, -1, -1, -1, 1)\).
  4. Odejmując od pierwszego wiersza odpowiednie wielokrotności wierszy \(2\vec e_2, \ldots, 2\vec e_5\), sprowadzamy go do \((5, 0, 0, 0, 0, 0)\). Macierz jest teraz dolnotrójkątna z przekątną \(5, 2, 2, 2, 2, 1\), więc jej wyznacznik to \(5\cdot 2^4\cdot 1 = 80\).
  5. Uwzględniając znak permutacji: \(\det A = -80\). (Ogólnie dla \(n\times n\) wychodzi \((-1)^{n-1}(n-1)2^{n-2}\).)

Odpowiedź: \(-80\)

Czego warto się nauczyć?

Algebra liniowa to język geometrii i fizyki kwantowej: wektory, macierze i przekształcenia. W zadaniach mnożysz macierze, liczysz wyznaczniki i wartości własne, rozwiązujesz układy równań i opisujesz obroty, rzuty i symetrie.

Więcej zadań z algebry liniowej →

Podobne zadania