Kalkulator macierzy
Wpisz macierze, a policzymy wyznacznik, odwrotność, iloczyn czy postać schodkową — dokładnie, na ułamkach.
Wynik przybliżony — w danych jest liczba niewymierna (np. √2 albo π), więc liczymy na ułamkach dziesiętnych z dokładnością do około 10 cyfr znaczących.
Jak korzystać z kalkulatora macierzy
- Ustaw wymiary przyciskami − i + przy „Wiersze” i „Kolumny” (od 1 × 1 do 8 × 8). Przycisk „Dodaj macierz” dokłada kolejną: A, B, C, D.
- Wpisz liczby. Możesz użyć liczb całkowitych, dziesiętnych (0,25 albo 0.25), ułamków (3/4) i wyrażeń, np. sqrt(2) czy pi. Strzałki przenoszą między komórkami, a Enter przechodzi do komórki niżej. Puste pole to zero.
- Wybierz działanie albo wpisz wyrażenie, np.
A*B - 2B. Przy wyznaczniku, macierzy odwrotnej, rzędzie i postaci schodkowej kliknij „Pokaż kroki”, żeby zobaczyć całe rozwiązanie.
| Co wpisać | Co oznacza |
|---|---|
A + B, A - B | suma i różnica (te same wymiary) |
A*B lub AB, 3A | iloczyn macierzy, mnożenie przez liczbę |
A^2, A^-1 lub inv(A) | potęga, macierz odwrotna |
A^T lub transpose(A) | macierz transponowana |
det(A), rank(A), tr(A) | wyznacznik, rząd, ślad |
rref(A) | postać schodkowa zredukowana |
Wyznacznik macierzy 2 × 2 i 3 × 3
Dla macierzy 2 × 2 od iloczynu na przekątnej głównej odejmujemy iloczyn na drugiej przekątnej: \(\begin{vmatrix} a & b \\ c & d \end{vmatrix} = ad - bc\). Na przykład \(\begin{vmatrix} 3 & 1 \\ 4 & 2 \end{vmatrix} = 3 \cdot 2 - 1 \cdot 4 = 2\).
Dla macierzy 3 × 3 najprościej użyć reguły Sarrusa: dopisz z prawej strony dwie pierwsze kolumny, dodaj iloczyny trzech przekątnych „w dół” i odejmij iloczyny trzech przekątnych „w górę”. Dla macierzy \(\begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 4 \\ 5 & 6 & 0 \end{pmatrix}\) przekątne w dół dają \(1 \cdot 1 \cdot 0 + 2 \cdot 4 \cdot 5 + 3 \cdot 0 \cdot 6 = 40\), a w górę \(3 \cdot 1 \cdot 5 + 1 \cdot 4 \cdot 6 + 2 \cdot 0 \cdot 0 = 39\), więc wyznacznik to \(40 - 39 = 1\). Reguła Sarrusa działa tylko dla 3 × 3. Dla większych macierzy kalkulator pokazuje rozwinięcie Laplace’a albo sprowadzenie do postaci trójkątnej, w której wyznacznik to iloczyn liczb na przekątnej.
Kiedy istnieje macierz odwrotna?
Macierz odwrotna \(A^{-1}\) to taka macierz, że \(A \cdot A^{-1} = I\), gdzie \(I\) to macierz jednostkowa. Istnieje tylko dla macierzy kwadratowej i tylko wtedy, gdy \(\det A \neq 0\). Dla macierzy 2 × 2 jest gotowy wzór: \(\begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix}^{-1} = \frac{1}{ad - bc} \begin{pmatrix} d & -b \\ -c & a \end{pmatrix}\). Dla większych macierzy stosuje się metodę Gaussa–Jordana (kroki pokazuje kalkulator) albo wzór z macierzą dopełnień algebraicznych.
Mnożenie macierzy
Iloczyn \(A \cdot B\) istnieje, gdy liczba kolumn \(A\) jest równa liczbie wierszy \(B\). Element w wierszu \(i\) i kolumnie \(j\) wyniku to suma iloczynów \(i\)-tego wiersza \(A\) i \(j\)-tej kolumny \(B\), np. \(\begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 5 \\ 6 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot 5 + 2 \cdot 6 \\ 3 \cdot 5 + 4 \cdot 6 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 17 \\ 39 \end{pmatrix}\). Mnożenie macierzy nie jest przemienne — sprawdź w kalkulatorze, że zwykle \(AB \neq BA\).
Rząd macierzy
Rząd to liczba niezerowych wierszy po sprowadzeniu macierzy do postaci schodkowej, czyli największa liczba wierszy (albo kolumn), których nie da się otrzymać z pozostałych przez dodawanie i mnożenie przez liczby. Rząd mówi m.in., ile rozwiązań ma układ równań: według twierdzenia Kroneckera–Capellego układ ma rozwiązanie wtedy, gdy rząd macierzy współczynników jest równy rzędowi macierzy uzupełnionej o kolumnę wyrazów wolnych.
Układy równań: metoda macierzowa i wzory Cramera
Układ równań zapisujemy jako \(AX = B\). Gdy \(\det A \neq 0\), rozwiązanie to \(X = A^{-1}B\) — w kalkulatorze wpisz inv(A)*B. Wzory Cramera dają każdą niewiadomą osobno: \(x = \frac{\det A_x}{\det A}\), gdzie \(A_x\) powstaje z \(A\) przez wstawienie kolumny wyrazów wolnych w miejsce kolumny przy \(x\). Przykład: dla układu \(2x + y = 5\), \(x - y = 1\) mamy \(\det A = 2 \cdot (-1) - 1 \cdot 1 = -3\), \(\det A_x = 5 \cdot (-1) - 1 \cdot 1 = -6\) i \(\det A_y = 2 \cdot 1 - 5 \cdot 1 = -3\), więc \(x = 2\), \(y = 1\).
Chcesz przećwiczyć? Zajrzyj do zadań z algebry liniowej i zadań z układów równań — każde ma rozwiązanie krok po kroku.
Najczęstsze pytania
Czy kalkulator macierzy podaje wynik w ułamkach?
Tak. Liczby całkowite, dziesiętne (np. 0,25) i ułamki (np. 3/4) są liczone dokładnie, więc wyznacznik czy macierz odwrotna wychodzą jako ułamki zwykłe, bez zaokrągleń. Wynik przybliżony pojawia się tylko wtedy, gdy w macierzy wpiszesz liczbę niewymierną, np. sqrt(2) albo pi — wtedy kalkulator wyraźnie to oznacza.
Jak obliczyć macierz odwrotną krok po kroku?
Wybierz macierz, kliknij „Odwrotna”, a potem „Pokaż kroki”. Zobaczysz metodę Gaussa–Jordana: do macierzy dopisujemy macierz jednostkową i wykonujemy operacje na wierszach (zamiana, mnożenie przez liczbę, odejmowanie wielokrotności innego wiersza), aż po lewej stronie powstanie macierz jednostkowa. Po prawej stronie kreski odczytujemy wtedy macierz odwrotną.
Dlaczego nie mogę pomnożyć dwóch macierzy?
Iloczyn A · B istnieje tylko wtedy, gdy liczba kolumn macierzy A jest równa liczbie wierszy macierzy B. Macierz 2 × 3 można pomnożyć przez macierz 3 × 4 (wynik ma wymiary 2 × 4), ale nie przez macierz 2 × 3. Pamiętaj też, że kolejność ma znaczenie: zwykle A · B to nie to samo co B · A.
Czym różni się wyznacznik od rzędu macierzy?
Wyznacznik to jedna liczba przypisana macierzy kwadratowej — jeśli jest różny od zera, macierz ma odwrotność. Rząd można policzyć dla każdej macierzy: to liczba niezerowych wierszy po sprowadzeniu jej do postaci schodkowej, czyli największa liczba liniowo niezależnych wierszy. Macierz kwadratowa n × n ma wyznacznik różny od zera dokładnie wtedy, gdy jej rząd wynosi n.
Jak rozwiązać układ równań kalkulatorem macierzy?
Wpisz współczynniki układu do macierzy A, a prawe strony równań do macierzy B o jednej kolumnie. Jeśli wyznacznik A jest różny od zera, wpisz w polu wyrażenia inv(A)*B — wynik to kolumna z niewiadomymi x, y, z. Możesz też dopisać prawe strony jako ostatnią kolumnę macierzy i policzyć postać schodkową zredukowaną.
Czy moje macierze są gdzieś zapisywane?
Nie wysyłamy ich na serwer i nie zapisujemy w pamięci przeglądarki. Stan kalkulatora jest tylko w adresie strony po znaku #. Przycisk „Kopiuj link” kopiuje ten adres — otworzysz z niego te same macierze później albo wyślesz je komuś z klasy.