Zadania z ciągów

Ciągi arytmetyczne i geometryczne to schematy, które da się rozpoznać w sekundę — jeśli wiesz, na co patrzeć.

Zadania do rozwiązania od razu

  1. Łatwe · nr 325

    Liczba dodatnich wyrazów ciągu aₙ = 50 − 3n

    Ile wyrazów ciągu określonego wzorem \(a_n=50-3n\) dla \(n\ge 1\) jest dodatnich?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  2. Łatwe · nr 305

    Ile wyrazów ciągu aₙ = (n + 3)/(2n − 1) jest większych od 1

    Wyrazy ciągu \((a_n)\) dla \(n \ge 1\) opisuje wzór \(a_n = \frac{n + 3}{2n - 1}\). Ustal, ile wyrazów tego ciągu przekracza liczbę \(1\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  3. Łatwe · nr 294

    Numer wyrazu równego 384 w ciągu geometrycznym

    Ciąg geometryczny \((a_n)\) ma pierwszy wyraz \(a_1 = 3\) i iloraz \(q = 2\). Który wyraz tego ciągu jest równy \(384\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  4. Łatwe · nr 2937

    Różnica ciągu arytmetycznego o a₁ = 6, gdy a₁, a₂ i a₅ tworzą ciąg geometryczny

    Pierwszy wyraz rosnącego ciągu arytmetycznego \((a_n)\) jest równy \(6\). Wyrazy \(a_1\), \(a_2\), \(a_5\) tego ciągu tworzą (w podanej kolejności) ciąg geometryczny.

    Ile wynosi różnica ciągu \((a_n)\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  5. Łatwe · nr 2934

    Pomiary kolonii bakterii x, 600 i x + 500 jako kolejne wyrazy ciągu geometrycznego

    W trzech kolejnych pomiarach, wykonywanych co godzinę, liczba bakterii w kolonii wynosiła kolejno \(x\), \(600\) oraz \(x + 500\). Wyniki tych pomiarów tworzą (w podanej kolejności) ciąg geometryczny.

    Ile bakterii było w kolonii podczas pierwszego pomiaru?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  6. Łatwe · nr 2895

    Oszczędności rosnące o stałą kwotę: wpłaty z 1., 2. i 5. miesiąca w ciągu geometrycznym

    Kasia co miesiąc wpłaca do skarbonki kwotę większą o tę samą liczbę złotych niż w poprzednim miesiącu. W pierwszym miesiącu wpłaciła \(20\) zł. Kwoty wpłacone w pierwszym, drugim i piątym miesiącu tworzą, w tej kolejności, ciąg geometryczny.

    Ile złotych Kasia wpłaciła w drugim miesiącu?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie

Więcej zadań z ciągów

Ciąg arytmetyczny i ciąg geometryczny to główne tematy tych zadań. Ćwiczysz wzór na \(n\)-ty wyraz, sumę początkowych wyrazów i warunek na to, by trzy liczby tworzyły ciąg, a dalej ciągi rekurencyjne i sumę szeregu geometrycznego.

Arytmetyczny, geometryczny czy jeszcze inny

Wypisz trzy pierwsze wyrazy i porównaj je. Stała różnica oznacza ciąg arytmetyczny, stały iloraz geometryczny. W treści tekstowej „co miesiąc o 200 zł więcej” to dodawanie, a „co miesiąc o 2% więcej” to mnożenie. Zapis \(a_n = n^2 - 5n\) to wzór ogólny: pytanie, który wyraz jest równy danej liczbie, kończy się zwykłym równaniem. Jeśli kolejny wyraz liczysz z poprzednich, masz rekurencję i warto policzyć kilka początkowych wyrazów, żeby zauważyć regułę.

Wzory z liczbami

  • różnica z dwóch wyrazów: \(a_3 = 5\) i \(a_7 = 17\) dają \(4r = 12\), więc \(r = 3\)
  • suma arytmetycznego: \(2 + 4 + \ldots + 20 = \frac{2 + 20}{2} \cdot 10 = 110\)
  • wyraz geometrycznego: dla \(b_1 = 3\), \(q = 2\) mamy \(b_5 = 3 \cdot 2^4 = 48\)
  • suma geometrycznego: \(1 + 2 + 4 + 8 + 16 = \frac{1 - 2^5}{1 - 2} = 31\)
  • szereg przy \(|q| < 1\): \(1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{4} + \ldots = \frac{1}{1 - \frac{1}{2}} = 2\)

Typowe potknięcia w ciągach

Wyraz \(a_n\) to \(a_1 + (n - 1)r\), a nie \(a_1 + nr\): między pierwszym a dziesiątym wyrazem jest dziewięć kroków. Z warunku \(b^2 = ac\) dla liczb 2, \(x\), 18 wychodzi \(x^2 = 36\), czyli \(x = 6\) lub \(x = -6\), i ten drugi wynik często ginie. Wzór na sumę geometrycznego nie działa dla \(q = 1\), a szereg przy \(|q| \ge 1\) nie ma skończonej sumy. Odróżniaj też \(a_{n+1}\) od \(a_n + 1\). Po rozwiązaniu wypisz kilka pierwszych wyrazów i sprawdź, czy naprawdę spełniają warunki z treści.

W jakiej kolejności ćwiczyć ciągi

Na Łatwych wstawiasz do jednego wzoru. Średnie mają dwa warunki: zapisz je przez \(a_1\) i \(r\) lub \(q\), a dostaniesz układ równań, jak na maturze. Trudne to rekurencje i nietypowe sumy, porównywalne z pierwszym etapem Olimpiady Matematycznej i Diamentem AGH. Wyzwanie zawiera sumy szeregów i podzielność, czyli poziom olimpijski.

Teorię rozwija lekcja ciąg arytmetyczny i geometryczny, szeregi opisuje lekcja o granicach ciągów i szeregu geometrycznym, a rekurencje ciąg Fibonacciego.