CiągiŚrednieZadanie nr 4151
Różnica ciągu o a₁ = 1 najlepiej dopasowana do kwadratów 1, 4, 9, 16, 25
Ciąg arytmetyczny \((a_n)\) ma pierwszy wyraz \(a_1=1\) i różnicę \(r\). Dla jakiej wartości \(r\) suma \((a_1-1)^2+(a_2-4)^2+(a_3-9)^2+(a_4-16)^2+(a_5-25)^2\) jest najmniejsza?
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Potraktuj sumę jako funkcję zmiennej \(r\). Jakiego stopnia jest ta funkcja i gdzie przyjmuje najmniejszą wartość?
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Dla \(j=0,1,2,3,4\) wyraz \(a_{j+1}=1+jr\) porównujemy z liczbą \((j+1)^2\). Różnica to \(1+jr-(j+1)^2=jr-j(j+2)=j(r-j-2)\). Wspólny czynnik \(j\) porządkuje rachunek, a składnik dla \(j=0\) znika.
- Suma przyjmuje postać \(f(r)=\sum_{j=1}^{4}j^2(r-j-2)^2\). Każdy składnik jest kwadratem wyrażenia liniowego w \(r\), więc \(f\) jest trójmianem kwadratowym zmiennej \(r\).
- Współczynnik przy \(r^2\) to \(1+4+9+16=30>0\), a przy \(r\) to \(-2\sum_{j=1}^{4}j^2(j+2)=-2(3+16+45+96)=-320\). Trójmian ma więc wartość najmniejszą w wierzchołku.
- Pułapka: każdy składnik osobno ma minimum w innym punkcie, dlatego nie można zerować ich po kolei ani wybierać \(r\) całkowitego. Liczy się wierzchołek całej sumy.
- Wierzchołek leży w \(r=\frac{320}{2\cdot 30}=\frac{16}{3}\). Jest to jedyny punkt, w którym suma osiąga wartość najmniejszą.
Odpowiedź: \(\frac{16}{3}\)
Czego warto się nauczyć?
Ciągi arytmetyczne i geometryczne to schematy, które da się rozpoznać w sekundę — jeśli wiesz, na co patrzeć.