Zadania z informatyki kwantowej

Informatyka kwantowa to matematyka w działaniu: stan kubitu to wektor zespolony, bramka to macierz unitarna, a wynik pomiaru to prawdopodobieństwo z reguły Borna. Zadania prowadzą od polaryzacji światła do algorytmów, kryptografii i korekcji błędów.

Zadania do rozwiązania od razu

  1. Łatwe · nr 1226

    Estymacja ⟨X⟩ z 2000 pomiarów po bramce Hadamarda: 1130 zer i 870 jedynek

    Aby zmierzyć obserwablę \(X\) (wartość własna \(+1\) dla \(|+\rangle\), \(-1\) dla \(|-\rangle\), gdzie \(|\pm\rangle=\frac{1}{\sqrt2}(|0\rangle\pm|1\rangle)\)), przed pomiarem w bazie obliczeniowej stosujemy bramkę \(H\), która przeprowadza \(|+\rangle\to|0\rangle\) i \(|-\rangle\to|1\rangle\).

    W 2000 powtórzeniach otrzymano 1130 razy wynik 0 i 870 razy wynik 1. Podaj oszacowanie wartości oczekiwanej \(\langle X\rangle\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  2. Łatwe · nr 1224

    Symulator z dwoma wektorami stanu complex128 w 64 GiB pamięci: maksymalna liczba kubitów

    Symulator wektora stanu przechowuje \(2^n\) amplitud zespolonych stanu \(n\) kubitów, każdą w formacie complex128 (16 bajtów). Do wykonywania bramek potrzebuje jednocześnie dwóch takich wektorów (stanu i bufora roboczego).

    Komputer ma \(64\ \text{GiB}=64\cdot2^{30}\) bajtów pamięci, którą w całości można przeznaczyć na te wektory. Jaka jest największa liczba kubitów \(n\), którą da się zasymulować?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  3. Łatwe · nr 1215

    T₂ = 120 µs i bramka 35 ns: ile bramek mieści się w czasie koherencji kubitu

    Kubit nadprzewodzący ma czas koherencji \(T_2=120\ \mu\text{s}\), a jedna bramka trwa \(t_g=35\ \text{ns}\). Liczbę operacji, które da się wykonać, zanim kubit utraci koherencję, szacuje się ilorazem \(T_2/t_g\).

    Ile pełnych bramek wykonywanych jedna po drugiej mieści się w czasie \(T_2\)? Podaj część całkowitą ilorazu \(T_2/t_g\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  4. Łatwe · nr 1211

    Granica SQL a granica Heisenberga: ilu niezależnych atomów zastąpi stan GHZ 50 atomów

    W pomiarze fazy \(\varphi\) w jednym przebiegu doświadczenia z \(N\) niezależnymi (niesplątanymi) atomami niepewność wynosi \(\Delta\varphi=\frac{1}{\sqrt N}\) (standardowa granica kwantowa, SQL), a dla \(N\) atomów w stanie GHZ \(\frac{1}{\sqrt2}\big(|0\rangle^{\otimes N}+|1\rangle^{\otimes N}\big)\) — \(\Delta\varphi=\frac1N\) (granica Heisenberga).

    Jedna grupa dysponuje stanem GHZ \(N=50\) atomów. Ilu niezależnych atomów potrzebowałaby druga grupa, aby w jednym przebiegu osiągnąć tę samą niepewność fazy?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  5. Łatwe · nr 1207

    Dwukrotnie użyty klucz jednorazowy: odczyt drugiego bajtu z c₁ ⊕ c₂

    Szyfr z kluczem jednorazowym (one-time pad) szyfruje ciąg bitów \(m\) kluczem \(k\) tej samej długości: \(c=m\oplus k\), gdzie \(\oplus\) to XOR (dodawanie bit po bicie modulo 2). Jest bezwarunkowo bezpieczny tylko wtedy, gdy klucz (np. uzgodniony protokołem BB84) zostanie użyty raz.

    Alicja zaszyfrowała tym samym 8-bitowym kluczem dwa bajty: \(c_1=11001010\) i \(c_2=11101011\). Ewa przechwyciła oba szyfrogramy i wie, że pierwszy bajt to kod ASCII litery H, czyli \(m_1=01001000\). Jaka jest wartość dziesiętna bajtu \(m_2\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  6. Łatwe · nr 1200

    Dla jakiego x stan 2|00⟩ + x|01⟩ + 3|10⟩ + 6|11⟩ nie jest splątany

    Stan dwóch kubitów \(|\psi\rangle=\frac{1}{\mathcal N}\big(2|00\rangle+x|01\rangle+3|10\rangle+6|11\rangle\big)\), gdzie \(x\) jest liczbą rzeczywistą, a \(\mathcal N>0\) — stałą normalizacyjną. W zapisie \(|ab\rangle\) pierwszy symbol dotyczy kubitu A, drugi — kubitu B.

    Stan jest produktowy (niesplątany), jeśli da się go zapisać jako \(|\alpha\rangle_A\otimes|\beta\rangle_B\). Wyznacz wartość \(x\), dla której \(|\psi\rangle\) jest produktowy.

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie

Więcej zadań z informatyki kwantowej

Kubity, bramki kwantowe i obwody to podstawa tego działu, a dalej są pomiar i reguła Borna, splątanie, nierówność Bella, algorytmy Grovera i Shora, kryptografia BB84 oraz korekcja błędów. Potrzebujesz liczb zespolonych i mnożenia macierzy, a reszta to fizyczna interpretacja rachunku.

Do jakiego działu należy problem

Stan z amplitudami i pytanie o prawdopodobieństwo to reguła Borna. Lista bramek na rysunku oznacza mnożenie macierzy przez wektor. Stan, którego nie da się zapisać jako iloczynu stanów dwóch kubitów, to splątanie. Polaryzatory, interferometr i ciemny port dotyczą interferencji amplitud. Liczenie fotonów i przesiewanie klucza to prawdopodobieństwo w protokole BB84, a syndromy należą do korekcji błędów.

Kilka rachunków na początek

  • reguła Borna: stan \(\frac{3}{5}|0\rangle + \frac{4i}{5}|1\rangle\) daje \(P(1) = |\frac{4i}{5}|^2 = \frac{16}{25}\)
  • bramka Hadamarda: \(H|0\rangle = \frac{|0\rangle + |1\rangle}{\sqrt{2}}\), a \(H^2 = I\)
  • stan Bella: \(H\) na pierwszym kubicie i CNOT dają z \(|00\rangle\) stan \(\frac{|00\rangle + |11\rangle}{\sqrt{2}}\)
  • polaryzator: przy kącie 60° przechodzi część \(\cos^2 60^\circ = \frac{1}{4}\) natężenia
  • algorytm Grovera: dla \(N = 4\) jest \(\sin\theta = \frac{1}{\sqrt{N}}\), czyli \(\theta = 30^\circ\), a jedna iteracja daje sukces z szansą \(\sin^2 3\theta = 1\)

Błędy przeniesione z klasycznego myślenia

Prawdopodobieństwo to kwadrat modułu amplitudy, a nie sama amplituda, więc \(\frac{1}{\sqrt{2}}\) oznacza szansę \(\frac{1}{2}\). Interferencja zachodzi między amplitudami: dodaj je przed podniesieniem do kwadratu. Obwód czytasz od lewej, a macierze mnożysz odwrotnie, ostatnia bramka stoi pierwsza z lewej. Faza globalna nie zmienia wyników pomiaru, względna zmienia. Na końcu sprawdź normalizację: suma prawdopodobieństw ma dać 1.

Ścieżka przez poziomy

Łatwych jest tu niewiele, a przeważają Średnie: pojedynczy kubit, jedna bramka, proste rachunki o algorytmach i protokołach. Gdy znasz już liczby zespolone, ten rachunek nie jest trudniejszy od typowego zadania rozszerzonego. Trudne, ponad szkolny zakres, dotyczą kodów korekcyjnych i nierówności CHSH. Pracuj na kartce, stan po stanie, i porównuj z intuicją.

Punkt wyjścia to lekcja kubit i bramki kwantowe. Braki uzupełnią liczby zespolone i mnożenie macierzy.