Zadania olimpijskie z rozwiązaniami to krótkie problemy, których nie załatwia gotowy wzór: podzielność, równania w liczbach całkowitych, nierówności, zliczanie i rozumowania na tablicy lub szachownicy. Ten dział służy przygotowaniu do Olimpiady Matematycznej i innych konkursów.
Zidentyfikuj rodzinę problemu
Literka \(n\) w podzielności to teoria liczb i dzielenie z resztą. Równanie w liczbach całkowitych z iloczynem niewiadomych zwykle sprowadza się do postaci iloczynowej. Pytanie „ile co najmniej trzeba wybrać, by na pewno” oznacza zasadę szufladkową. Powtarzane operacje na tablicy zapowiadają niezmiennik. Pytanie o najmniejszą wartość przy warunku to nierówność, a dowód składa się z oszacowania i przykładu.
Pomysły, które wracają
- dzielenie z resztą: \(n^2 + 5 = (n + 1)(n - 1) + 6\), więc jeśli \(n + 1\) dzieli \(n^2 + 5\), to musi dzielić 6
- postać iloczynowa: \(xy = 2x + 3y\) przechodzi w \((x - 3)(y - 2) = 6\)
- reszty: kwadrat daje modulo 4 resztę 0 lub 1, więc suma dwóch kwadratów nigdy nie daje reszty 3
- niezmiennik: zamiana liczb \(a, b\) na \(a - b\) zachowuje parzystość sumy, bo \(a + b \equiv a - b \pmod 2\)
- nierówność Cauchy’ego: \((a + b)(\frac{1}{a} + \frac{1}{b}) \ge 4\) dla \(a, b > 0\)
Co odróżnia rozwiązanie od wyniku
Kilka sprawdzonych przypadków to obserwacja, nie dowód. Odpowiedź w zadaniu ekstremalnym wymaga dwóch części: oszacowania i konkretnego przykładu, który je osiąga. Bez przykładu nie wiadomo, czy wartość jest w ogóle dostępna. Przy równaniu iloczynowym rozważ dzielniki ujemne, chyba że treść mówi o liczbach dodatnich. Pisz tak, jakby czytał to ktoś, kto szuka luki, bo tak właśnie wygląda sprawdzanie pracy konkursowej.
Praca nad zadaniami konkursowymi
Łatwych tu nie ma, więc jako wejście potraktuj Średnie. Trudne odpowiadają pierwszemu etapowi Olimpiady Matematycznej i Diamentowi AGH: daj sobie na każde zadanie co najmniej pół godziny bez podpowiedzi. Wyzwanie to czysty poziom olimpijski. Po rozwiązaniu zapisz pomysł jednym zdaniem, bo to on wraca w kolejnych zadaniach.
Narzędzia rozwijają lekcje zasada szufladkowa Dirichleta, kongruencje i reszty z dzielenia oraz równania funkcyjne.