Zadania z olimpiady

Zadania olimpijskie wymagają pomysłu, nie wzoru. Krótki trik — przekształcenie do postaci iloczynowej albo reszta z dzielenia — rozwiązuje cały problem.

Zadania do rozwiązania od razu

  1. Średnie · nr 324

    Punkty kratowe na okręgu x² + y² = 2026

    Ile jest par liczb całkowitych \((x,y)\) spełniających równanie \(x^2+y^2=2026\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  2. Średnie · nr 127

    Pary liczb całkowitych dodatnich z x² − y² = 2024

    Ile jest par \((x,y)\) liczb całkowitych dodatnich spełniających równanie \(x^2-y^2=2024\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  3. Średnie · nr 119

    Liczby pierwsze p, dla których 2^p + p² jest pierwsza

    Wyznacz wszystkie liczby pierwsze \(p\), dla których liczba \(2^p+p^2\) również jest liczbą pierwszą.

    Podaj sumę wszystkich takich liczb \(p\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  4. Średnie · nr 1299

    Różnica sum dzielników o parzystej i nieparzystej liczbie czynników pierwszych dla 720

    Liczbę całkowitą dodatnią nazwiemy liczbą parzystego typu, jeśli w jej rozkładzie na czynniki pierwsze występuje parzysta liczba czynników, licząc z krotnościami (np. \(1\), \(6\), \(36\)); pozostałe liczby całkowite dodatnie nazwiemy liczbami nieparzystego typu.

    Niech \(Z\) będzie sumą wszystkich dzielników liczby \(720\) parzystego typu, a \(N\) — sumą jej dzielników nieparzystego typu. Oblicz \(Z-N\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  5. Średnie · nr 40

    Rozwiązania równania 1/x + 1/y = 1/6

    Ile par \((x,y)\) liczb całkowitych dodatnich spełnia równanie \(\frac1x+\frac1y=\frac16\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  6. Średnie · nr 470

    Największy podzbiór {1, …, 40} bez liczby i jej podwojenia

    Ile najwięcej liczb można wybrać ze zbioru \(\{1, 2, \ldots, 40\}\) tak, aby wśród wybranych nie było dwóch liczb, z których jedna jest dwa razy większa od drugiej?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie

Więcej zadań z olimpiady

Zadania olimpijskie z rozwiązaniami to krótkie problemy, których nie załatwia gotowy wzór: podzielność, równania w liczbach całkowitych, nierówności, zliczanie i rozumowania na tablicy lub szachownicy. Ten dział służy przygotowaniu do Olimpiady Matematycznej i innych konkursów.

Zidentyfikuj rodzinę problemu

Literka \(n\) w podzielności to teoria liczb i dzielenie z resztą. Równanie w liczbach całkowitych z iloczynem niewiadomych zwykle sprowadza się do postaci iloczynowej. Pytanie „ile co najmniej trzeba wybrać, by na pewno” oznacza zasadę szufladkową. Powtarzane operacje na tablicy zapowiadają niezmiennik. Pytanie o najmniejszą wartość przy warunku to nierówność, a dowód składa się z oszacowania i przykładu.

Pomysły, które wracają

  • dzielenie z resztą: \(n^2 + 5 = (n + 1)(n - 1) + 6\), więc jeśli \(n + 1\) dzieli \(n^2 + 5\), to musi dzielić 6
  • postać iloczynowa: \(xy = 2x + 3y\) przechodzi w \((x - 3)(y - 2) = 6\)
  • reszty: kwadrat daje modulo 4 resztę 0 lub 1, więc suma dwóch kwadratów nigdy nie daje reszty 3
  • niezmiennik: zamiana liczb \(a, b\) na \(a - b\) zachowuje parzystość sumy, bo \(a + b \equiv a - b \pmod 2\)
  • nierówność Cauchy’ego: \((a + b)(\frac{1}{a} + \frac{1}{b}) \ge 4\) dla \(a, b > 0\)

Co odróżnia rozwiązanie od wyniku

Kilka sprawdzonych przypadków to obserwacja, nie dowód. Odpowiedź w zadaniu ekstremalnym wymaga dwóch części: oszacowania i konkretnego przykładu, który je osiąga. Bez przykładu nie wiadomo, czy wartość jest w ogóle dostępna. Przy równaniu iloczynowym rozważ dzielniki ujemne, chyba że treść mówi o liczbach dodatnich. Pisz tak, jakby czytał to ktoś, kto szuka luki, bo tak właśnie wygląda sprawdzanie pracy konkursowej.

Praca nad zadaniami konkursowymi

Łatwych tu nie ma, więc jako wejście potraktuj Średnie. Trudne odpowiadają pierwszemu etapowi Olimpiady Matematycznej i Diamentowi AGH: daj sobie na każde zadanie co najmniej pół godziny bez podpowiedzi. Wyzwanie to czysty poziom olimpijski. Po rozwiązaniu zapisz pomysł jednym zdaniem, bo to on wraca w kolejnych zadaniach.

Narzędzia rozwijają lekcje zasada szufladkowa Dirichleta, kongruencje i reszty z dzielenia oraz równania funkcyjne.