Planimetria

Wysokość trapezu i równoległoboku — wzory i jak ją obliczyć

Wysokość trapezu i równoległoboku: jak ją narysować, wzór z pola, z Pitagorasa, z kąta, z przekątnej i ze współrzędnych oraz 10 przykładów krok po kroku.

Wysokość trapezu i wysokość równoległoboku to odcinki, bez których nie policzysz pola, a w wielu zadaniach właśnie one są szukaną niewiadomą. W tej lekcji zaczniesz od rysowania wysokości ekierką (poziom klasy 5), potem poznasz wszystkie sposoby jej obliczania: ze wzoru na pole, z twierdzenia Pitagorasa w trapezie równoramiennym i prostokątnym, z kąta przez sinus i tangens, z przekątnej, z samych czterech boków, a na koniec ze współrzędnych wierzchołków. Osobno omówimy dwie wysokości równoległoboku i to, dlaczego wysokość opuszczona na krótszy bok jest dłuższa. Dziesięć przykładów prowadzi od zadań ze szkoły podstawowej do typowych zadań maturalnych z poziomu podstawowego i rozszerzonego, a na końcu czeka ściąga z wzorami.

Co to jest wysokość trapezu i równoległoboku

Z tej definicji wynikają trzy rzeczy, o których łatwo zapomnieć. Po pierwsze, wysokość możesz poprowadzić z dowolnego punktu górnej podstawy, nie tylko z wierzchołka — każda taka prostopadła ma tę samą długość, bo proste równoległe są wszędzie tak samo od siebie oddalone. Po drugie, trapez ma tylko jedną długość wysokości: nie ma osobnej wysokości „na dłuższą” i „na krótszą” podstawę, bo odległość między dwiema prostymi równoległymi jest jedna. Po trzecie, spodek wysokości (punkt, w którym wysokość spotyka prostą) nie musi leżeć na samej podstawie. Jeśli trapez ma kąt rozwarty przy dłuższej podstawie, prostopadła z sąsiedniego wierzchołka krótszej podstawy trafia na przedłużenie dłuższej podstawy — i to jest poprawny rysunek.

Równoległobok to czworokąt z dwiema parami boków równoległych, więc ma dwie różne wysokości: \(h_a\) opuszczoną na bok \(a\) (odległość między prostymi zawierającymi boki \(a\)) oraz \(h_b\) opuszczoną na bok \(b\). Zadanie, które mówi tylko „wysokość równoległoboku”, zwykle ma na myśli tę opuszczoną na bok, który nazywa podstawą — ale lepiej zawsze sprawdzić, o który bok chodzi.

Wysokość trapezu i równoległoboku działa tak samo jak wysokość trójkąta: to zawsze odcinek prostopadły do boku (albo jego przedłużenia). Różnica polega na tym, że w trójkącie wysokość idzie z konkretnego wierzchołka, a w trapezie i równoległoboku z dowolnego punktu przeciwległego boku.

Jak narysować wysokość trapezu i równoległoboku

W klasie 5 wysokość rysuje się ekierką, czyli trójkątem z kątem prostym. Dwa boki ekierki, które tworzą kąt prosty, są do siebie prostopadłe — jeden kładziesz na podstawie, a wzdłuż drugiego rysujesz wysokość. Kolejność kroków jest zawsze ta sama:

  1. Wybierz bok, na który chcesz opuścić wysokość (to będzie podstawa), i przyłóż do niego jeden z boków ekierki przy kącie prostym.
  2. Przesuwaj ekierkę wzdłuż podstawy, aż drugi bok przy kącie prostym dotknie wierzchołka (albo innego punktu) boku leżącego naprzeciwko.
  3. Poprowadź ołówkiem odcinek wzdłuż tego boku ekierki — od tego punktu aż do podstawy.
  4. W miejscu, gdzie odcinek spotyka podstawę (to spodek wysokości), zaznacz kąt prosty małym kwadracikiem (tak jak na rysunkach poniżej) i podpisz odcinek literą \(h\).
  5. Jeśli ekierka „nie mieści się” nad podstawą, przedłuż podstawę linią przerywaną i opuść wysokość na to przedłużenie.
Trapez o podstawach 9 i 4 z trzema wysokościami długości 8 poprowadzonymi z różnych punktów górnej podstawy oraz trapez, w którym wysokość z wierzchołka pada na przedłużenie dolnej podstawy8h = 88ABCDa = 9b = 4ABCDHhprzedłużenie AB
Z lewej trapez z przykładu 2: wysokość możesz poprowadzić z dowolnego punktu górnej podstawy i zawsze ma tę samą długość \(h = 8\). Z prawej trapez z kątem rozwartym przy \(B\): prostopadła z \(C\) trafia poza odcinek \(AB\), więc najpierw przedłużasz podstawę (linia przerywana).

Z lewego rysunku widać, że w trapezie o podstawach \(9\) i \(4\) wszystkie trzy prostopadłe mają długość \(8\). Z prawego — że w trapezie z kątem rozwartym przy wierzchołku \(B\) prostopadła z \(C\) ląduje w punkcie \(H\) poza odcinkiem \(AB\). Gdy rysujesz wysokość w trapezie, najwygodniej prowadzić ją z wierzchołka krótszej podstawy, bo wtedy od razu powstaje trójkąt prostokątny, z którego później obliczysz jej długość.

Wzór na wysokość trapezu i równoległoboku z pola

Najprostszy sposób na wysokość to przekształcenie wzoru na pole. Wzory na pole i to, skąd się biorą, znajdziesz w lekcji pole trapezu, rombu i równoległoboku; tutaj wystarczy je odwrócić.

Wzór dla trapezu dostajesz z \(P = \frac{a+b}{2} \cdot h\): mnożysz obie strony przez \(2\) i dzielisz przez sumę podstaw. Dwójkę w liczniku łatwo zgubić — kto podzieli samo pole przez sumę podstaw, dostanie dokładnie połowę prawdziwej wysokości.

Przykład 1 (klasa 5): dwie wysokości równoległoboku z pola

Równoległobok ma boki \(10\) cm i \(6\) cm, a jego pole wynosi \(30\) cm². Oblicz obie wysokości.

Pole to bok razy wysokość opuszczona na ten bok, więc wysokość to pole podzielone przez bok:

\[ h_a = \frac{30}{10} = 3 \text{ cm}, \qquad h_b = \frac{30}{6} = 5 \text{ cm} \]

Wysokość na dłuższy bok wyszła krótsza. To nie przypadek — wrócimy do tego w sekcji o dwóch wysokościach. Sprawdzenie sensu: wysokość to najkrótsza droga między dwoma równoległymi bokami, więc nie może być dłuższa od boku sąsiedniego, który też je łączy. Tu \(3 \le 6\) i \(5 \le 10\), więc wynik jest możliwy.

Przykład 2 (klasa 5–6): wysokość trapezu z pola

Trapez ma pole \(52\) cm² i podstawy \(9\) cm i \(4\) cm. Jaką ma wysokość?

Suma podstaw to \(13\), więc

\[ h = \frac{2 \cdot 52}{9 + 4} = \frac{104}{13} = 8 \text{ cm} \]

Sprawdzenie: \(\frac{9+4}{2} \cdot 8 = 6{,}5 \cdot 8 = 52\). To jest dokładnie trapez z lewej części rysunku powyżej.

Wysokość trapezu równoramiennego — twierdzenie Pitagorasa

Gdy zadanie nie podaje pola, wysokość wyznaczasz z trójkąta prostokątnego. W trapezie równoramiennym opuść dwie wysokości z końców krótszej podstawy. Dłuższa podstawa rozpadnie się na trzy odcinki: środkowy ma długość \(b\) (naprzeciw krótszej podstawy powstaje prostokąt), a dwa skrajne są równe, bo trapez jest symetryczny — każdy ma długość \(\frac{a-b}{2}\). Każdy skrajny odcinek jest przyprostokątną trójkąta prostokątnego, w którym przeciwprostokątną jest ramię \(c\), a drugą przyprostokątną szukana wysokość. Z twierdzenia Pitagorasa:

Ten sam trapez ma też drugi trójkąt prostokątny, z przekątną. Spodek wysokości poprowadzonej z wierzchołka \(C\) dzieli podstawę \(AB\) na odcinki \(\frac{a+b}{2}\) (od strony \(A\)) i \(\frac{a-b}{2}\) (od strony \(B\)), bo \(\frac{a-b}{2} + b = \frac{a+b}{2}\). Przekątna \(AC = d\) jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych \(\frac{a+b}{2}\) i \(h\):

Trapez równoramienny o podstawach 22 i 8 i ramieniu 25: wysokości dzielą dolną podstawę na odcinki 7, 8, 7 i mają długość 24. Trapez równoramienny o podstawach 17 i 7 i przekątnej 13: rzut przekątnej ma długość 12, wysokość 5ABCD787b = 8c = 25h = 24a = 22ABCD(a + b)/2 = 125d = 13h = 5b = 7a = 17
Trapez równoramienny. Z lewej przykład 3: wysokości dzielą podstawę \(22\) na \(7 + 8 + 7\), a z trójkąta o bokach \(7\), \(24\), \(25\) wychodzi \(h = 24\). Z prawej przykład 4: przekątna \(13\) jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych \(\frac{a+b}{2} = 12\) i \(h = 5\).

Przykład 3 (klasa 8 / PP): podstawy i ramię

Trapez równoramienny ma podstawy \(22\) i \(8\) oraz ramię \(25\). Oblicz wysokość i pole.

Skrajne odcinki dłuższej podstawy mają po \(\frac{22-8}{2} = 7\), co zgadza się z podziałem \(7 + 8 + 7 = 22\). Z trójkąta prostokątnego o przeciwprostokątnej \(25\) i przyprostokątnej \(7\):

\[ h = \sqrt{25^2 - 7^2} = \sqrt{625 - 49} = \sqrt{576} = 24 \]

Pole: \(P = \frac{22 + 8}{2} \cdot 24 = 15 \cdot 24 = 360\). Trójkąt \(7, 24, 25\) to jedna z tak zwanych trójek pitagorejskich — warto je rozpoznawać, bo przyspieszają rachunki (inne popularne to \(3, 4, 5\), \(5, 12, 13\), \(8, 15, 17\)).

Przykład 4 (PP): podstawy i przekątna

Trapez równoramienny ma podstawy \(17\) i \(7\) oraz przekątną \(13\). Oblicz wysokość, ramię i pole.

Rzut przekątnej na dłuższą podstawę to \(\frac{17+7}{2} = 12\), więc

\[ h = \sqrt{13^2 - 12^2} = \sqrt{169 - 144} = 5 \]

Ramię liczysz z drugiego trójkąta: przyprostokątne \(\frac{17-7}{2} = 5\) i \(h = 5\), więc \(c = \sqrt{5^2 + 5^2} = 5\sqrt{2}\). Pole: \(P = 12 \cdot 5 = 60\). Zauważ, że rzut przekątnej, czyli \(\frac{a+b}{2}\), jest jednocześnie długością linii środkowej — dlatego w trapezie równoramiennym pole to po prostu rzut przekątnej razy wysokość.

Wysokość trapezu prostokątnego

W trapezie prostokątnym jedno ramię jest prostopadłe do podstaw, więc ono samo jest wysokością. Jeśli zadanie je podaje, nie ma czego liczyć. Częściej jednak dane jest ramię ukośne \(c\). Wtedy opuszczasz wysokość z tego końca krótszej podstawy, przy którym jest ramię ukośne, i dostajesz prostokąt oraz jeden trójkąt prostokątny. Prostokąt zabiera z dłuższej podstawy odcinek równy \(b\), a na trójkąt zostaje cała różnica \(a - b\) — nie jej połowa, bo po drugiej stronie nie ma drugiego trójkąta.

Trapez prostokątny o podstawach 20 i 11 i ukośnym ramieniu 15: wysokość z wierzchołka C odcina od dłuższej podstawy odcinek 9, wysokość równa 12 jest też drugim ramieniemABCDEh = 12hc = 15a − b = 911b = 11a = 20
Trapez prostokątny z przykładu 5: wysokość \(CE\) odcina od podstawy \(20\) odcinek \(a - b = 9\) (całą różnicę, nie połowę), a z trójkąta \(EBC\) wychodzi \(h = \sqrt{15^2 - 9^2} = 12\).

Przykład 5 (PP): trapez prostokątny z ramieniem ukośnym

Trapez prostokątny ma podstawy \(20\) i \(11\) oraz ramię ukośne \(15\). Oblicz wysokość i pole.

Różnica podstaw to \(20 - 11 = 9\). Z trójkąta \(EBC\):

\[ h = \sqrt{15^2 - 9^2} = \sqrt{225 - 81} = \sqrt{144} = 12 \]

Pole: \(P = \frac{20 + 11}{2} \cdot 12 = 15{,}5 \cdot 12 = 186\). Drugie ramię, prostopadłe do podstaw, ma też długość \(12\). Gdyby ktoś przez pomyłkę wziął połowę różnicy, czyli \(4{,}5\), wyszłoby \(\sqrt{225 - 20{,}25}\) — liczba niewymierna, która zwykle jest pierwszym sygnałem, że coś poszło nie tak.

Wysokość z kąta — sinus i tangens

Gdy zamiast ramienia znasz kąt, ten sam trójkąt prostokątny rozwiązujesz trygonometrią. Oznacz przez \(\alpha\) kąt ostry przy dłuższej podstawie. Wysokość leży naprzeciw tego kąta, ramię jest przeciwprostokątną, a odcinek odcięty na podstawie — przyprostokątną przy kącie.

Dla trzech najczęstszych kątów wzory są tak proste, że warto znać je na pamięć. Przy kącie \(30^\circ\) wysokość to połowa ramienia, bo \(\sin 30^\circ = \frac{1}{2}\). Przy kącie \(45^\circ\) wysokość równa się odcinkowi odciętemu na podstawie, bo \(\operatorname{tg} 45^\circ = 1\). Przy kącie \(60^\circ\) wysokość to \(\frac{\sqrt{3}}{2}\) ramienia.

W równoległoboku z przykładu 1 możesz to sprawdzić od drugiej strony: \(h_a = 3\) przy boku \(b = 6\) oznacza \(\sin\alpha = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}\), czyli \(\alpha = 30^\circ\). Wtedy \(h_b = a \sin\alpha = 10 \cdot \frac{1}{2} = 5\) — ten sam wynik co z pola.

Przykład 6 (PP): trapez równoramienny z kątem 60°

Trapez równoramienny ma podstawy \(12\) i \(4\), a kąt ostry przy dłuższej podstawie ma miarę \(60^\circ\). Oblicz wysokość, ramię i pole.

Skrajny odcinek dłuższej podstawy to \(\frac{12 - 4}{2} = 4\). Wysokość leży naprzeciw kąta \(60^\circ\), a odcinek \(4\) przy nim, więc

\[ h = 4 \cdot \operatorname{tg} 60^\circ = 4\sqrt{3} \]

Ramię to przeciwprostokątna: \(c = \frac{4}{\cos 60^\circ} = 8\). Kontrola drugim wzorem: \(c\sin 60^\circ = 8 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 4\sqrt{3}\). Pole: \(P = \frac{12+4}{2} \cdot 4\sqrt{3} = 32\sqrt{3}\). Ten trójkąt prostokątny to połowa trójkąta równobocznego o boku \(8\), więc wynik możesz też odczytać z proporcji \(1 : \sqrt{3} : 2\).

Dwie wysokości równoległoboku — wysokość opuszczona na krótszy bok

Pole równoległoboku można policzyć na dwa sposoby: bok \(a\) razy wysokość opuszczona na niego albo bok \(b\) razy wysokość opuszczona na niego. To ta sama figura, więc oba iloczyny dają tę samą liczbę:

To samo widać z trygonometrii: \(h_a = b\sin\alpha\) i \(h_b = a\sin\alpha\), więc \(a \cdot h_a = ab\sin\alpha = b \cdot h_b\). Z tego wzoru wynika też ograniczenie: \(h_a \le b\) i \(h_b \le a\), a równość zachodzi tylko w prostokącie.

Przy rysowaniu wysokości na krótszy bok czeka pułapka. W mocno „pochylonym” równoległoboku (gdy \(a\cos\alpha > b\)) żadna prostopadła do krótszego boku nie mieści się w całości w figurze i trzeba przedłużyć bok, dokładnie jak w trapezie z kątem rozwartym.

Równoległobok o bokach 10 i 5: wysokość na dłuższy bok ma długość 4, a wysokość na krótszy bok ma długość 8 i pada na przedłużenie boku ADABCDHFha = 4hb = 8a = 10b = 510
Równoległobok z przykładu 7: \(h_a = 4\) leży w środku figury, a \(h_b = 8\), opuszczona na krótszy bok, pada na przedłużenie boku \(AD\) (punkt \(F\), \(|AF| = 6\)). Mimo to \(a \cdot h_a = b \cdot h_b = 40\).

Przykład 7 (klasa 6 / PP): wysokość opuszczona na krótszy bok

Równoległobok ma boki \(10\) i \(5\), a wysokość opuszczona na dłuższy bok ma długość \(4\). Oblicz wysokość opuszczoną na krótszy bok.

Pole: \(P = a \cdot h_a = 10 \cdot 4 = 40\). Wysokość na krótszy bok:

\[ h_b = \frac{P}{b} = \frac{40}{5} = 8 \]

Stosunek wysokości \(4 : 8 = 1 : 2\) jest odwrotnością stosunku boków \(10 : 5 = 2 : 1\). Na rysunku widać, że spodek \(F\) wysokości \(h_b\) leży na przedłużeniu boku \(AD\), w odległości \(6\) od \(A\), a bok ma tylko \(5\). Dzieje się tak, bo z \(\sin\alpha = \frac{h_a}{b} = \frac{4}{5}\) wynika \(\cos\alpha = \frac{3}{5}\), a rzut boku \(a\) na prostą \(AD\) ma długość \(a\cos\alpha = 10 \cdot \frac{3}{5} = 6\), czyli więcej niż \(b = 5\).

Przykład 8 (PR): wysokości równoległoboku z boków i przekątnej

Równoległobok ma boki \(14\) i \(13\), a jego krótsza przekątna ma długość \(15\). Oblicz obie wysokości.

Przekątna \(BD\) dzieli równoległobok na dwa przystające trójkąty o bokach \(14\), \(13\), \(15\). Pole jednego policzysz ze wzoru Herona: połowa obwodu \(p = 21\), więc

\[ P_{ABD} = \sqrt{21 \cdot 7 \cdot 8 \cdot 6} = \sqrt{7056} = 84 \]

Pole równoległoboku to \(2 \cdot 84 = 168\), stąd \(h_a = \frac{168}{14} = 12\) i \(h_b = \frac{168}{13}\). Drugi sposób: z twierdzenia cosinusów \(\cos\alpha = \frac{14^2 + 13^2 - 15^2}{2 \cdot 14 \cdot 13} = \frac{5}{13}\), więc \(\sin\alpha = \frac{12}{13}\) i \(h_a = 13 \cdot \frac{12}{13} = 12\), \(h_b = 14 \cdot \frac{12}{13} = \frac{168}{13}\). Warto upewnić się, że \(15\) to naprawdę krótsza przekątna: z równości \(d_1^2 + d_2^2 = 2(a^2 + b^2)\) druga ma kwadrat \(730 - 225 = 505 > 225\).

Wysokość dowolnego trapezu z czterech boków

Najtrudniejszy przypadek: trapez nie jest ani równoramienny, ani prostokątny, a dane są tylko podstawy \(a\), \(b\) i ramiona \(c\), \(d\). Pomaga jeden ruch: przesuń ramię \(BC\) równolegle tak, by wychodziło z wierzchołka \(D\). Jego koniec \(E\) trafia na podstawę \(AB\) i powstaje trójkąt \(AED\) o bokach \(c\), \(d\) i \(a - b\). Ten trójkąt ma dokładnie tę samą wysokość co trapez, więc zadanie sprowadza się do wysokości trójkąta.

Masz dwie drogi. Albo liczysz pole trójkąta wzorem Herona i dzielisz: \(h = \frac{2P_{AED}}{a-b}\). Albo oznaczasz przez \(x\) odcinek \(AH\) i układasz dwa równania z twierdzenia Pitagorasa — dla obu trójkątów prostokątnych, na które wysokość dzieli trójkąt \(AED\).

Trapez o podstawach 21 i 7 i ramionach 13 i 15; ramię BC przesunięte do punktu D tworzy z AD trójkąt o bokach 13, 14, 15 i wysokości 12ABCDEH131515h = 12x = 597b = 7a = 21 (|AE| = a − b = 14)
Przykład 9: ramię \(BC\) przesunięte równolegle do punktu \(D\) daje odcinek \(DE = 15\). Trójkąt \(AED\) o bokach \(13\), \(14\), \(15\) ma tę samą wysokość co trapez: \(h = 12\).

Przykład 9 (PR): trapez o podstawach 21 i 7 i ramionach 13 i 15

Oblicz wysokość i pole trapezu o podstawach \(21\) i \(7\) oraz ramionach \(13\) i \(15\).

Po przesunięciu ramienia powstaje trójkąt o bokach \(13\), \(15\) i \(21 - 7 = 14\). Niech \(x = |AH|\). Wtedy \(|HE| = 14 - x\) i

\[ x^2 + h^2 = 169, \qquad (14 - x)^2 + h^2 = 225 \]

Odejmij pierwsze równanie od drugiego: \(196 - 28x = 56\), więc \(x = 5\) i \(h = \sqrt{169 - 25} = 12\). Kontrola: \(9^2 + 12^2 = 81 + 144 = 225 = 15^2\). Pole trapezu: \(P = \frac{21 + 7}{2} \cdot 12 = 168\).

Osobny skrót daje trapez opisany na okręgu: jego wysokość jest średnicą okręgu wpisanego, \(h = 2r\), a suma podstaw równa się sumie ramion. Szczegóły i zadania znajdziesz w lekcji o tym, kiedy trapez jest wpisany w okrąg lub opisany na okręgu. Warto też znać jeden skrót: w trapezie równoramiennym o prostopadłych przekątnych wysokość równa się linii środkowej, \(h = \frac{a+b}{2}\), bo przekątne tworzą z podstawami kąty \(45^\circ\).

Wysokość równoległoboku i trapezu w układzie współrzędnych

Na maturze figura bywa podana przez współrzędne wierzchołków. Wysokość to wtedy odległość wierzchołka od prostej zawierającej przeciwległy bok, a do jej obliczenia służy wzór na odległość punktu \((x_0, y_0)\) od prostej \(Ax + By + C = 0\):

\[ h = \frac{|Ax_0 + By_0 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}} \]

Można też pójść drogą przez pole: pole równoległoboku rozpiętego na wektorach \([u_1, u_2]\) i \([v_1, v_2]\) to wartość bezwzględna wyznacznika, \(|u_1 v_2 - u_2 v_1|\), a wysokość dostajesz, dzieląc pole przez długość boku. Dobrze jest policzyć obiema metodami — zgodność wyników to najlepsza kontrola. W trapezie wygodniejsza jest zwykle pierwsza droga: wysokość to odległość dowolnego wierzchołka krótszej podstawy od prostej zawierającej dłuższą.

Przykład 10 (PP/PR): równoległobok podany współrzędnymi

Równoległobok \(ABCD\) ma wierzchołki \(A = (1, 1)\), \(B = (7, 3)\), \(D = (2, 5)\). Oblicz wysokość opuszczoną na bok \(AB\) i wysokość opuszczoną na bok \(AD\).

Czwarty wierzchołek to \(C = B + \overrightarrow{AD} = (8, 7)\), ale do wysokości nie jest potrzebny. Prosta \(AB\) ma współczynnik kierunkowy \(\frac{3-1}{7-1} = \frac{1}{3}\), więc jej równanie ogólne to \(x - 3y + 2 = 0\). Wysokość na \(AB\) to odległość punktu \(D\) od tej prostej:

\[ h_{AB} = \frac{|2 - 3 \cdot 5 + 2|}{\sqrt{1 + 9}} = \frac{11}{\sqrt{10}} = \frac{11\sqrt{10}}{10} \]

Kontrola przez pole: \(\overrightarrow{AB} = [6, 2]\), \(\overrightarrow{AD} = [1, 4]\), więc \(P = |6 \cdot 4 - 2 \cdot 1| = 22\). Bok \(|AB| = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}\) i rzeczywiście \(\frac{22}{2\sqrt{10}} = \frac{11}{\sqrt{10}}\). Drugą wysokość liczysz już tylko z pola: \(|AD| = \sqrt{17}\), więc \(h_{AD} = \frac{22}{\sqrt{17}} = \frac{22\sqrt{17}}{17} \approx 5{,}34\). Krótszy bok \(AD\) znów ma dłuższą wysokość (\(h_{AB} \approx 3{,}48\)).

Jak obliczyć wysokość trapezu — plan krok po kroku

  1. Sprawdź, czy znasz pole. Jeśli tak, użyj \(h = \frac{2P}{a+b}\) (trapez) albo \(h = \frac{P}{a}\) (równoległobok) i skończone.
  2. Rozpoznaj rodzaj trapezu: równoramienny, prostokątny czy dowolny. Od tego zależy, jaki odcinek wysokość odcina na dłuższej podstawie: \(\frac{a-b}{2}\), \(a-b\) albo nieznane \(x\).
  3. Narysuj wysokość z wierzchołka krótszej podstawy i podpisz trójkąt prostokątny: przeciwprostokątna to ramię albo przekątna.
  4. Wybierz narzędzie: twierdzenie Pitagorasa, gdy znasz dwa boki trójkąta; sinus albo tangens, gdy znasz kąt.
  5. Sprawdź wynik: wysokość nie może być dłuższa od żadnego ramienia i musi być krótsza od przekątnej, a pole policzone z \(h\) — zgodne z danymi.

Typowe błędy przy liczeniu wysokości

  • Zgubiona dwójka. Z pola trapezu \(h = \frac{2P}{a+b}\), nie \(\frac{P}{a+b}\). W przykładzie 2 błędny wzór daje \(\frac{52}{13} = 4\), czyli połowę prawdziwej wysokości.
  • Połowa różnicy w trapezie prostokątnym. Odcinek \(\frac{a-b}{2}\) jest tylko w trapezie równoramiennym. W prostokątnym wysokość odcina całe \(a - b\).
  • Pomylone wysokości równoległoboku. \(h_a\) mnożysz przez bok \(a\), na który ją opuszczono — nie przez bok sąsiedni. Wysokość na krótszy bok jest dłuższa, nie krótsza.
  • Wysokość „w środku na siłę”. Jeśli spodek wysokości wypada poza bok, przedłuż bok. Rysunek z wysokością zmieszczoną w figurze kosztem kąta prostego jest błędny.
  • Ramię zamiast wysokości. Ramię ukośne jest zawsze dłuższe od wysokości; wysokością jest tylko ramię prostopadłe w trapezie prostokątnym. Nie wstawiaj ramienia ukośnego do wzoru na pole.
  • Sinus zamiast tangensa. \(h = c\sin\alpha\) działa, gdy znasz ramię. Gdy znasz tylko podstawy, odcinek przy kącie mnożysz przez \(\operatorname{tg}\alpha\).

Ściąga — wzory na wysokość trapezu i równoległoboku

  • Trapez, z pola: \(h = \frac{2P}{a+b}\).
  • Trapez równoramienny, z ramienia: \(h = \sqrt{c^2 - \left(\frac{a-b}{2}\right)^2}\).
  • Trapez równoramienny, z przekątnej: \(h = \sqrt{d^2 - \left(\frac{a+b}{2}\right)^2}\).
  • Trapez prostokątny: \(h\) to ramię prostopadłe; z ramienia ukośnego \(h = \sqrt{c^2 - (a-b)^2}\).
  • Z kąta \(\alpha\) przy dłuższej podstawie: \(h = c\sin\alpha\); w równoramiennym \(h = \frac{a-b}{2}\operatorname{tg}\alpha\).
  • Trapez opisany na okręgu: \(h = 2r\).
  • Równoległobok: \(h_a = \frac{P}{a} = b\sin\alpha\), \(h_b = \frac{P}{b} = a\sin\alpha\), \(a \cdot h_a = b \cdot h_b\).
  • We współrzędnych: wysokość to odległość wierzchołka od prostej zawierającej przeciwległy bok.
  • Romb: obie wysokości są równe, \(h = \frac{P}{a}\).

Sprawdź się

Spróbuj samodzielnie, zanim zajrzysz do rozwiązań:

Więcej zadań z czworokątami i trójkątami znajdziesz w dziale planimetria.

Dzisiejszy zestaw zadań → Trening liczenia w pamięci · 2 min