Bryła sztywnaŚrednieZadanie nr 3205
Przewracający się pręt: prędkość jego końca przy podłodze
Jednorodny pręt o długości \(1\ \text{m}\) stoi pionowo, opierając się dolnym końcem o zawias w podłodze. Pręt lekko popchnięto i przewraca się, obracając wokół zawiasu. Z jaką prędkością górny koniec pręta uderzy o podłogę? Moment bezwładności pręta względem końca: \(\tfrac13 m L^2\). Przyjmij \(g = 9{,}81\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\). Wynik podaj z dokładnością do \(0{,}01\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Bryła sztywna
- moment siły
- \(M = r F \sin\alpha\)
- równowaga
- \(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
- II zasada dla ruchu obrotowego
- \(M = I \varepsilon\)
- energia i moment pędu
- \(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
- momenty bezwładności
- \(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
- twierdzenie Steinera
- \(I = I_s + m d^2\)
- toczenie bez poślizgu
- \(v = \omega r\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Środek masy obniża się o \(\tfrac{L}{2}\), a energia zamienia się w energię ruchu obrotowego.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- \(m g \tfrac{L}{2} = \tfrac12 \cdot \tfrac13 m L^2 \omega^2\), więc \(\omega = \sqrt{\tfrac{3g}{L}}\).
- Prędkość końca: \(v = \omega L = \sqrt{3 g L} = \sqrt{29{,}43}\).
- Odpowiedź: około \(5{,}42\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\) — więcej niż \(\sqrt{2 g L} \approx 4{,}43\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\) dla ciała spadającego swobodnie z tej wysokości.
Odpowiedź: \(\sqrt{3 g L} \approx 5{,}42\ \text{m/s}\)
Czego warto się nauczyć?
Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.