Bryła sztywnaŚrednieZadanie nr 3351
Przy jakim kącie nici szpulka nie toczy się ani w przód, ani w tył?
Szpulka z nicią leży na stole. Promień jej zewnętrznych krążków wynosi \(5\ \text{cm}\), a promień rdzenia, z którego odwija się nić (od dołu), \(2\ \text{cm}\). Nić ciągniemy pod kątem \(\alpha\) do poziomu. Przy jakim kącie szpulka nie zacznie się toczyć w żadną stronę (dla mniejszych kątów toczy się w stronę ciągnięcia, dla większych — w przeciwną)? Wynik podaj w stopniach z dokładnością do \(0{,}1^\circ\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Bryła sztywna
- moment siły
- \(M = r F \sin\alpha\)
- równowaga
- \(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
- II zasada dla ruchu obrotowego
- \(M = I \varepsilon\)
- energia i moment pędu
- \(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
- momenty bezwładności
- \(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
- twierdzenie Steinera
- \(I = I_s + m d^2\)
- toczenie bez poślizgu
- \(v = \omega r\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Rozważ obrót wokół punktu styku szpulki ze stołem. Kierunek toczenia zależy od tego, po której stronie tego punktu przechodzi prosta, wzdłuż której działa siła nici.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Względem punktu styku moment mają tylko siła nici (ciężar i reakcja stołu przechodzą przez ten punkt lub są pionowe nad nim).
- Moment siły nici znika, gdy jej prosta działania przechodzi przez punkt styku.
- Prosta styczna do rdzenia (promień \(r\)) przechodzi przez punkt styku (odległy o \(R\) od osi), gdy \(\cos\alpha = \tfrac{r}{R} = \tfrac{2}{5}\).
- Odpowiedź: \(\alpha \approx 66{,}4^\circ\).
Odpowiedź: \(\arccos\tfrac{2}{5} \approx 66{,}4^\circ\)
Czego warto się nauczyć?
Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.