Bryła sztywnaŚrednieZadanie nr 3264
Z jakiej wysokości musi stoczyć się kulka, żeby przejechać pętlę?
Mała jednorodna kulka toczy się bez poślizgu po torze zakończonym pionową pętlą o promieniu \(R\) (promień kulki jest dużo mniejszy od \(R\)). Z jakiej najmniejszej wysokości nad najniższym punktem pętli musi startować bez prędkości początkowej, żeby przejechać pętlę bez odrywania się? Podaj wynik jako wielokrotność \(R\). Moment bezwładności kuli: \(\tfrac25 m r^2\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Bryła sztywna
- moment siły
- \(M = r F \sin\alpha\)
- równowaga
- \(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
- II zasada dla ruchu obrotowego
- \(M = I \varepsilon\)
- energia i moment pędu
- \(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
- momenty bezwładności
- \(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
- twierdzenie Steinera
- \(I = I_s + m d^2\)
- toczenie bez poślizgu
- \(v = \omega r\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
W najwyższym punkcie pętli siła dośrodkowa nie może być mniejsza od ciężaru: \(v^2 \ge g R\). Energia kinetyczna toczącej się kuli to \(\tfrac12 m v^2 + \tfrac12 I\omega^2 = \tfrac{7}{10} m v^2\).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Warunek w szczycie pętli: \(v^2 = g R\) (granicznie).
- Energia toczenia: \(\tfrac12 m v^2 + \tfrac12 \cdot \tfrac25 m r^2 \cdot \tfrac{v^2}{r^2} = \tfrac{7}{10} m v^2\).
- Zasada zachowania energii: \(m g h = m g \cdot 2R + \tfrac{7}{10} m g R\).
- \(h = 2R + 0{,}7R = 2{,}7R\).
- Odpowiedź: \(2{,}7R\) — więcej niż \(2{,}5R\) dla klocka zsuwającego się bez tarcia, bo część energii idzie na obrót.
Odpowiedź: \(h = 2{,}7R\)
Czego warto się nauczyć?
Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.