Drgania i faleWyzwanieZadanie nr 4009
Częstotliwość buczenia butelki z wąską szyjką wyprowadzona z równania adiabaty
Gdy dmuchamy nad szyjką butelki, słychać ton. Model: powietrze w szyjce (walec o długości \(5{,}0\ \text{cm}\) i polu przekroju \(3{,}0\ \text{cm}^2\)) porusza się jak tłok, a powietrze w brzuścu butelki (objętość \(1{,}00\ \text{L}\), znacznie większa od objętości szyjki) działa jak sprężyna; sprężanie i rozprężanie jest adiabatyczne. Ciśnienie atmosferyczne wynosi \(1{,}00\cdot 10^5\ \text{Pa}\), gęstość powietrza \(1{,}20\ \tfrac{\text{kg}}{\text{m}^3}\), wykładnik adiabaty \(\kappa = 1{,}40\). Pomiń lepkość i poprawki na końcach szyjki. Oblicz częstotliwość małych drgań tego „tłoka” powietrza. Wynik podaj z dokładnością do \(1\ \text{Hz}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Drgania i fale
- okres i częstotliwość
- \(T = \tfrac{1}{f},\quad \omega = \tfrac{2\pi}{T}\)
- wahadło matematyczne
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{l}{g}}\)
- ciężarek na sprężynie
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{m}{k}}\)
- ruch harmoniczny
- \(x = A \sin(\omega t + \varphi),\quad E = \tfrac{k A^2}{2}\)
- prędkość fali
- \(v = \lambda f\)
- fala stojąca na strunie
- \(l = n \tfrac{\lambda}{2}\)
- efekt Dopplera (źródło zbliża się / oddala)
- \(f' = f \tfrac{v}{v - v_z},\quad f' = f \tfrac{v}{v + v_z}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Przesunięcie „tłoka” o \(x\) zmienia objętość powietrza w brzuścu o \(Sx\). Z równania adiabaty \(pV^\kappa = \text{const}\) policz zmianę ciśnienia i siłę \(-k_{ef}x\).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Masa „tłoka”: \(m = \rho S l\).
- Adiabata: \(\Delta p = -\kappa p_0\tfrac{\Delta V}{V} = \kappa p_0\tfrac{Sx}{V}\) dla wsunięcia o \(x\); siła zwrotna \(F = -S\Delta p = -\tfrac{\kappa p_0 S^2}{V}x\).
- \(\omega^2 = \tfrac{\kappa p_0 S^2}{V\rho S l} = \tfrac{\kappa p_0 S}{\rho V l} = \tfrac{1{,}4\cdot 10^5\cdot 3\cdot 10^{-4}}{1{,}2\cdot 10^{-3}\cdot 0{,}05}\ \text{s}^{-2} = 7\cdot 10^5\ \text{s}^{-2}\).
- \(\omega \approx 836{,}7\ \tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\), \(f = \tfrac{\omega}{2\pi} \approx 133\ \text{Hz}\).
- Odpowiedź: około \(133\ \text{Hz}\).
Odpowiedź: \(\tfrac{1}{2\pi}\sqrt{\tfrac{\kappa p_0 S}{\rho V l}} \approx 133\ \text{Hz}\)
Czego warto się nauczyć?
Wahadło, sprężyna, struna gitary i fala na wodzie mają wspólny opis: okres, częstotliwość i długość fali. Zadania od podstaw akustyki po efekt Dopplera.