Drgania i faleWyzwanieZadanie nr 3988
Nić wahadła bardzo powoli wciągamy przez otwór w suficie: nowa amplituda kątowa
Kulka wisi na nici przewleczonej przez mały otwór w suficie i wykonuje drgania z amplitudą kątową \(4{,}0^\circ\) przy długości nici \(1{,}00\ \text{m}\). Nić wciąga się przez otwór bardzo powoli — w czasie bardzo wielu okresów — aż jej długość zmaleje do \(0{,}64\ \text{m}\). Jaka będzie wtedy amplituda kątowa drgań? Stosuj przybliżenie małych drgań. Wynik podaj w stopniach z dokładnością do \(0{,}01^\circ\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Drgania i fale
- okres i częstotliwość
- \(T = \tfrac{1}{f},\quad \omega = \tfrac{2\pi}{T}\)
- wahadło matematyczne
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{l}{g}}\)
- ciężarek na sprężynie
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{m}{k}}\)
- ruch harmoniczny
- \(x = A \sin(\omega t + \varphi),\quad E = \tfrac{k A^2}{2}\)
- prędkość fali
- \(v = \lambda f\)
- fala stojąca na strunie
- \(l = n \tfrac{\lambda}{2}\)
- efekt Dopplera (źródło zbliża się / oddala)
- \(f' = f \tfrac{v}{v - v_z},\quad f' = f \tfrac{v}{v + v_z}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Sama energia drgań się nie zachowuje — siła naciągu nici wykonuje pracę. Przy bardzo powolnej zmianie parametru zachowuje się jednak iloraz energii drgań i ich częstości (niezmiennik adiabatyczny).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Niezmiennik adiabatyczny oscylatora: \(\tfrac{E}{\omega} = \text{const}\) (wynika z uśrednienia po okresie pracy siły naciągu nici przy wolnej zmianie \(L\)).
- Dla małych drgań \(E = \tfrac12 mgL\theta_0^2\) i \(\omega = \sqrt{\tfrac{g}{L}}\), więc \(\tfrac{E}{\omega} \propto L^{3/2}\theta_0^2\).
- Stąd \(\theta_0 \propto L^{-3/4}\): \(\theta_k = 4{,}0^\circ\cdot\left(\tfrac{1{,}00}{0{,}64}\right)^{3/4} = 4{,}0^\circ\cdot 1{,}25^{3/2}\).
- \(1{,}25^{3/2} \approx 1{,}3975\), więc \(\theta_k \approx 5{,}59^\circ\).
- Odpowiedź: około \(5{,}59^\circ\). Amplituda kątowa rośnie, choć amplituda liniowa \(L\theta_0 \propto L^{1/4}\) maleje.
Odpowiedź: \(\theta_0\left(\tfrac{L_0}{L}\right)^{3/4} \approx 5{,}59^\circ\)
Czego warto się nauczyć?
Wahadło, sprężyna, struna gitary i fala na wodzie mają wspólny opis: okres, częstotliwość i długość fali. Zadania od podstaw akustyki po efekt Dopplera.