Drgania i faleWyzwanieZadanie nr 3988

Nić wahadła bardzo powoli wciągamy przez otwór w suficie: nowa amplituda kątowa

Niezmienniki adiabatyczne Przygotowanie do Olimpiady Fizycznej

Kulka wisi na nici przewleczonej przez mały otwór w suficie i wykonuje drgania z amplitudą kątową \(4{,}0^\circ\) przy długości nici \(1{,}00\ \text{m}\). Nić wciąga się przez otwór bardzo powoli — w czasie bardzo wielu okresów — aż jej długość zmaleje do \(0{,}64\ \text{m}\). Jaka będzie wtedy amplituda kątowa drgań? Stosuj przybliżenie małych drgań. Wynik podaj w stopniach z dokładnością do \(0{,}01^\circ\).

+18 pkt za pierwsze rozwiązanie na koncie

Zapis: przecinek lub kropka (9,81), potęgi dziesięciu (3e8 albo 3*10^8), jednostkę możesz dopisać (°).

Jak rozwiązać to zadanie?

Karta wzorów: Drgania i fale
okres i częstotliwość
\(T = \tfrac{1}{f},\quad \omega = \tfrac{2\pi}{T}\)
wahadło matematyczne
\(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{l}{g}}\)
ciężarek na sprężynie
\(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{m}{k}}\)
ruch harmoniczny
\(x = A \sin(\omega t + \varphi),\quad E = \tfrac{k A^2}{2}\)
prędkość fali
\(v = \lambda f\)
fala stojąca na strunie
\(l = n \tfrac{\lambda}{2}\)
efekt Dopplera (źródło zbliża się / oddala)
\(f' = f \tfrac{v}{v - v_z},\quad f' = f \tfrac{v}{v + v_z}\)

Cała karta wzorów i stałe fizyczne

Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę

Sama energia drgań się nie zachowuje — siła naciągu nici wykonuje pracę. Przy bardzo powolnej zmianie parametru zachowuje się jednak iloraz energii drgań i ich częstości (niezmiennik adiabatyczny).

Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
  1. Niezmiennik adiabatyczny oscylatora: \(\tfrac{E}{\omega} = \text{const}\) (wynika z uśrednienia po okresie pracy siły naciągu nici przy wolnej zmianie \(L\)).
  2. Dla małych drgań \(E = \tfrac12 mgL\theta_0^2\) i \(\omega = \sqrt{\tfrac{g}{L}}\), więc \(\tfrac{E}{\omega} \propto L^{3/2}\theta_0^2\).
  3. Stąd \(\theta_0 \propto L^{-3/4}\): \(\theta_k = 4{,}0^\circ\cdot\left(\tfrac{1{,}00}{0{,}64}\right)^{3/4} = 4{,}0^\circ\cdot 1{,}25^{3/2}\).
  4. \(1{,}25^{3/2} \approx 1{,}3975\), więc \(\theta_k \approx 5{,}59^\circ\).
  5. Odpowiedź: około \(5{,}59^\circ\). Amplituda kątowa rośnie, choć amplituda liniowa \(L\theta_0 \propto L^{1/4}\) maleje.

Odpowiedź: \(\theta_0\left(\tfrac{L_0}{L}\right)^{3/4} \approx 5{,}59^\circ\)

Czego warto się nauczyć?

Wahadło, sprężyna, struna gitary i fala na wodzie mają wspólny opis: okres, częstotliwość i długość fali. Zadania od podstaw akustyki po efekt Dopplera.

Więcej zadań z drgań i fal →

Podobne zadania