Prąd elektrycznyTrudneZadanie nr 4003
Czas, po którym kondensator kulisty z nieidealnym dielektrykiem straci połowę napięcia
Kondensator kulisty ma okładki o promieniach \(2\ \text{cm}\) i \(5\ \text{cm}\), a przestrzeń między nimi wypełnia nieidealny dielektryk o przenikalności względnej \(4\) i oporze właściwym \(10^{13}\ \Omega\cdot\text{m}\). Kondensator naładowano i odłączono od źródła. Po jakim czasie napięcie między okładkami spadnie do połowy? Przyjmij \(\varepsilon_0 = 8{,}85 \cdot 10^{-12}\ \tfrac{\text{F}}{\text{m}}\). Wynik podaj w sekundach z dokładnością do \(1\ \text{s}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Prąd elektryczny
- natężenie prądu
- \(I = \tfrac{q}{t}\)
- prawo Ohma
- \(U = R I\)
- opór przewodnika
- \(R = \rho\tfrac{l}{S}\)
- łączenie oporników
- \(\text{szeregowo: } R = R_1 + R_2,\quad \text{równolegle: } \tfrac1R = \tfrac{1}{R_1} + \tfrac{1}{R_2}\)
- moc i praca prądu
- \(P = U I = I^2 R = \tfrac{U^2}{R},\quad W = P t\)
- źródło z oporem wewnętrznym
- \(I = \tfrac{\mathcal{E}}{R + r},\quad U = \mathcal{E} - I r\)
- I prawo Kirchhoffa
- \(\textstyle\sum I_{\text{wpływające}} = \sum I_{\text{wypływające}}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Możesz policzyć osobno pojemność i opór upływu tej samej geometrii — albo zauważyć, że iloczyn \(RC\) w ogóle nie zależy od kształtu okładek: \(\vec j = \tfrac{\vec E}{\rho}\) i \(\oint \vec E\cdot d\vec S = \tfrac{Q}{\varepsilon_0\varepsilon_r}\).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Prąd upływu przez dowolną powierzchnię otaczającą wewnętrzną okładkę: \(I = \oint \vec j\cdot d\vec S = \tfrac{1}{\rho}\oint \vec E\cdot d\vec S = \tfrac{Q}{\rho\,\varepsilon_0\varepsilon_r}\).
- Zatem \(\tfrac{dQ}{dt} = -\tfrac{Q}{\tau}\), \(\tau = \rho\,\varepsilon_0\varepsilon_r\) — niezależnie od promieni okładek. Sprawdzenie: \(C = \tfrac{4\pi\varepsilon_0\varepsilon_r ab}{b - a}\), \(R = \tfrac{\rho(b - a)}{4\pi ab}\), więc \(RC = \rho\varepsilon_0\varepsilon_r\).
- \(\tau = 10^{13} \cdot 8{,}85 \cdot 10^{-12} \cdot 4\ \text{s} = 354\ \text{s}\); napięcie jest proporcjonalne do \(Q\), więc spada do połowy po \(t = \tau\ln 2\).
- \(t = 354 \cdot 0{,}6931\ \text{s} \approx 245\ \text{s}\).
- Odpowiedź: około \(245\ \text{s}\).
Odpowiedź: \(\rho\varepsilon_0\varepsilon_r\ln 2 \approx 245\ \text{s}\)
Czego warto się nauczyć?
Obwody elektryczne to fizyka, którą masz w każdym gniazdku. Prawo Ohma, łączenie oporników i moc urządzeń — od rachunku za prąd po siłę elektromotoryczną.