Zadania z algebry i wielomianów

Algebra to warsztat całej matematyki: przekształcanie wyrażeń, potęgi, wielomiany i zależności między pierwiastkami. Tu ćwiczysz rachunek, który potem wraca w każdym innym dziale.

Zadania do rozwiązania od razu

  1. Łatwe · nr 329

    Reszta z dzielenia wielomianu x³ − 2x² + 3x − 4 przez x + 2

    Oblicz resztę z dzielenia wielomianu \(W(x)=x^3-2x^2+3x-4\) przez dwumian \(x+2\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  2. Łatwe · nr 2924

    Wartość iloczynu (x² − 1)/(x² + 2x) · x/(x + 1) dla x = 1/2

    Oblicz wartość wyrażenia \(\frac{x^2 - 1}{x^2 + 2x}\cdot\frac{x}{x + 1}\) dla \(x = \frac{1}{2}\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  3. Łatwe · nr 2884

    Wartość wyrażenia x² + 2x + 6 dla x = 2√5 − 1

    Dana jest liczba \(x = 2\sqrt{5} - 1\). Wyrażenie \(x^2 + 2x + 6\) można zapisać jako sumę kwadratu pewnego dwumianu i liczby całkowitej.

    Korzystając z takiego zapisu, oblicz wartość wyrażenia \(x^2 + 2x + 6\) dla danej liczby \(x\).

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  4. Klasa 7 · łatwe · nr 2561

    Wartość 5x − 2x(x − 3) + 2(x² − 4) dla x = −3/11

    Bartek twierdzi, że wartość wyrażenia \(5x - 2x(x - 3) + 2(x^2 - 4)\) dla \(x = -\frac{3}{11}\) można znaleźć prawie bez rachunków na ułamkach, jeśli najpierw uporządkuje się wyrażenie.

    Ile wynosi ta wartość?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  5. Klasa 7 · łatwe · nr 2560

    Kasztany Igora, Hani i Julka po dwóch wymianach, gdy Igor zebrał x = 12

    Igor zebrał \(x\) kasztanów. Hania zebrała dwa razy więcej niż Igor, a Julek o \(4\) kasztany mniej niż Hania. Potem Hania dała Julkowi \(5\) kasztanów, a Julek dał Igorowi \(3\) kasztany.

    Zapisz wyrażeniem, ile kasztanów ma teraz Julek. Ile to kasztanów, gdy \(x = 12\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  6. Klasa 7 · łatwe · nr 2559

    Płotek wokół ogródka o bokach 3x i x + 5 z furtką szerokości 1 m

    Ogródek klasy 7b ma kształt prostokąta o bokach \(3x\) m i \((x + 5)\) m. Wzdłuż całego obwodu ogródka stawiamy płotek, ale zostawiamy miejsce na furtkę szerokości \(1\) m.

    Zapisz długość płotka jako wyrażenie i oblicz ją dla \(x = 4\). Ile metrów płotka potrzeba?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie

Więcej zadań z algebry i wielomianów

Zadania z algebry i wielomianów to upraszczanie wyrażeń algebraicznych, wzory skróconego mnożenia, rozkład wielomianu na czynniki, dzielenie wielomianów, twierdzenie Bézouta i wzory Viète’a. Ten warsztat przydaje się później w równaniach, granicach i geometrii analitycznej.

Rozpoznaj polecenie, zanim zaczniesz przekształcać

Polecenie „oblicz wartość wyrażenia” dla podanych liczb często staje się prostsze po uproszczeniu, a wstawianie od razu bywa dłuższe. „Rozłóż na czynniki” oraz „wyznacz pierwiastki” oznaczają szukanie wspólnego czynnika, grupowania albo pierwiastka całkowitego. Warunek \(a + \frac{1}{a} = 3\) przy pytaniu o \(a^2 + \frac{1}{a^2}\) każe podnieść równość do kwadratu zamiast wyznaczać \(a\). Wielomian z literą we współczynnikach to najczęściej zadanie na Bézouta albo Viète’a.

Techniki rachunkowe

  • kwadrat różnicy: \(99^2 = (100 - 1)^2 = 9801\)
  • wspólny czynnik i różnica kwadratów: \(x^3 - 4x = x(x - 2)(x + 2)\)
  • grupowanie: \(x^3 + 2x^2 - 9x - 18 = (x + 2)(x^2 - 9)\)
  • twierdzenie Bézouta: reszta z dzielenia \(W(x) = x^3 - 2x + 5\) przez \(x - 2\) to \(W(2) = 9\)
  • wzory Viète’a: pierwiastki \(x^3 - 6x^2 + 11x - 6\) mają sumę 6 i iloczyn 6, a są nimi 1, 2 i 3

Błędy w przekształceniach

Najczęstszy wygląda tak: \((a + b)^2 = a^2 + b^2\). Brakuje tu wyrazu \(2ab\), co widać po podstawieniu \(a = b = 1\): lewa strona daje 4, a prawa 2. Drugi to skracanie składników: w ułamku \(\frac{x + 2}{x}\) nie wolno skreślić \(x\), bo skraca się wyłącznie czynniki. Trzeci to pominięcie założenia, ponieważ \(\frac{x^2 - 1}{x - 1} = x + 1\) jest prawdą tylko dla \(x \neq 1\). Szukając pierwiastków, nie dziel przez \(x\), tylko wyłącz je przed nawias, inaczej zgubisz \(x = 0\). Każde przekształcenie sprawdzisz, wstawiając dowolną liczbę za \(x\): obie strony muszą dać ten sam wynik.

Kolejność ćwiczeń z algebry

  1. Łatwe: nawiasy, wspólny czynnik, wartość wyrażenia. Celem jest pewność znaków.
  2. Średnie: wzory skróconego mnożenia i rozkład wielomianu, czyli zakres matury podstawowej i typowej rozszerzonej.
  3. Trudne: parametry i wyrażenia symetryczne, zauważalnie ponad typową rozszerzoną.
  4. Wyzwanie: pomysłowe równania na wielomianach i ekstrema, już olimpijskie.

Do powtórki służą lekcje o wzorach skróconego mnożenia i o dzieleniu wielomianów oraz twierdzeniu Bézouta.