TrygonometriaWyzwanieZadanie nr 3775
Pary (k, n) z n ≤ 50, dla których cos(2kπ/n) jest liczbą wymierną
Rozważamy wierzchołki wielokątów foremnych wpisanych w okrąg jednostkowy: dla pary \((k,n)\) z \(1\le k<n\le50\) bierzemy punkt okręgu odpowiadający kątowi \(\frac{2k\pi}{n}\). Dla ilu par \((k,n)\) pierwsza współrzędna tego punktu, czyli \(\cos\frac{2k\pi}{n}\), jest liczbą wymierną?
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Liczba \(2\cos n\theta\) jest wielomianem od \(2\cos\theta\) o współczynnikach całkowitych i współczynniku wiodącym \(1\). Jakie wymierne pierwiastki może mieć taki wielomian? Wyznacz wszystkie wymierne wartości \(\cos\frac{2k\pi}n\).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Indukcyjnie \(2\cos(m+1)\theta=2\cos\theta\cdot2\cos m\theta-2\cos(m-1)\theta\), więc \(2\cos m\theta=P_m(2\cos\theta)\), gdzie \(P_m\) jest wielomianem o współczynnikach całkowitych stopnia \(m\) ze współczynnikiem wiodącym \(1\) (\(P_0=2\), \(P_1=x\)).
- Niech \(\theta=\frac{2k\pi}n\) i \(x=2\cos\theta\in\mathbb Q\). Wtedy \(P_n(x)=2\cos2k\pi=2\), więc \(x\) jest wymiernym pierwiastkiem wielomianu \(P_n(x)-2\) o współczynnikach całkowitych i współczynniku wiodącym \(1\). Z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych \(x\) jest liczbą całkowitą, a ponieważ \(|x|\le2\), mamy \(\cos\theta\in\left\{0,\pm\frac12,\pm1\right\}\).
- Dla \(\frac kn\in(0,1)\) daje to dokładnie \(\frac kn\in\left\{\frac16,\frac14,\frac13,\frac12,\frac23,\frac34,\frac56\right\}\) (wartość \(1\) nie występuje, \(-1\) dla \(\frac12\), \(0\) dla \(\frac14,\frac34\), \(\pm\frac12\) dla pozostałych).
- Para \((k,n)\) daje ułamek \(\frac ab\) (nieskracalny) wtedy i tylko wtedy, gdy \(b\mid n\) i \(k=\frac{an}b\); dla \(n\le50\) jest \(\lfloor50/b\rfloor\) takich par. Mianownik \(2\): \(25\); mianownik \(4\): \(2\cdot12=24\); mianownik \(3\): \(2\cdot16=32\); mianownik \(6\): \(2\cdot8=16\).
- Łącznie \(25+24+32+16=97\) par.
Odpowiedź: \(97\)
Czego warto się nauczyć?
Trygonometria łączy geometrię z algebrą. W zadaniach dnia ćwiczysz wartości funkcji, tożsamości i równania na przedziale.