Układy równańTrudneZadanie nr 894

Najmniejsza wartość xy, gdy x + y = 2m − 1 i x² + y² = m² + 2m − 3

Układ równań z parametrem Matura rozszerzona

Dla parametru \(m\) rozważamy układ równań \(\begin{cases}x+y=2m-1\\x^2+y^2=m^2+2m-3\end{cases}\). Wyznacz najmniejszą wartość iloczynu \(xy\), gdzie \((x,y)\) jest rozwiązaniem rzeczywistym tego układu dla pewnej wartości \(m\).

+16 pkt za pierwsze rozwiązanie na koncie

Zapis: ułamki (3/4), pierwiastki (2sqrt(3)), pi/6.

Jak rozwiązać to zadanie?

Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę

Wyraź \(xy\) przez \(m\). Zastanów się, kiedy układ ma rozwiązania rzeczywiste: liczby \(x\) i \(y\) są pierwiastkami równania kwadratowego \(u^2-(x+y)u+xy=0\).

Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
  1. Z tożsamości \((x+y)^2=x^2+y^2+2xy\): \(xy=\tfrac{(2m-1)^2-(m^2+2m-3)}{2}=\tfrac{3m^2-6m+4}{2}\).
  2. Warunek istnienia rozwiązań rzeczywistych: \(x\) i \(y\) są pierwiastkami równania \(u^2-(2m-1)u+xy=0\), więc \((x+y)^2-4xy\ge0\), czyli \((2m-1)^2-2(3m^2-6m+4)\ge0\).
  3. Po uproszczeniu: \(-2m^2+8m-7\ge0\iff m\in\left\langle2-\tfrac{\sqrt2}{2},\,2+\tfrac{\sqrt2}{2}\right\rangle\). Dla tych \(m\) również \(x^2+y^2=m^2+2m-3>0\).
  4. Funkcja \(h(m)=\tfrac{3m^2-6m+4}{2}=\tfrac32(m-1)^2+\tfrac12\) ma wierzchołek w \(m=1\), poza wyznaczonym przedziałem (\(2-\tfrac{\sqrt2}{2}\approx1{,}29\)). Na tym przedziale jest rosnąca, więc najmniejszą wartość przyjmuje na jego lewym końcu.
  5. \(h\left(2-\tfrac{\sqrt2}{2}\right)=\tfrac32\left(1-\tfrac{\sqrt2}{2}\right)^2+\tfrac12=\tfrac32\left(\tfrac32-\sqrt2\right)+\tfrac12=\tfrac{11}{4}-\tfrac{3\sqrt2}{2}\approx0{,}63\).
  6. Najmniejsza wartość \(xy\) to \(\tfrac{11}{4}-\tfrac{3\sqrt2}{2}\) (wtedy \(x=y\)). Pułapka: wartość \(\tfrac12\) z wierzchołka paraboli jest błędna, bo dla \(m=1\) układ \(x+y=1\), \(x^2+y^2=0\) nie ma rozwiązań.

Odpowiedź: \(\frac{11}{4}-\frac{3\sqrt{2}}{2}\)

Czego warto się nauczyć?

Układ równań to kilka warunków spełnionych jednocześnie. Na maturze to przede wszystkim układy liniowe i zadania tekstowe, a na rozszerzeniu — przecięcia prostej z parabolą lub okręgiem.

Więcej zadań z układów równań →

Podobne zadania