Bryła sztywnaTrudneZadanie nr 3977
Przyspieszenie walca toczącego się po desce wyciąganej spod niego
Na gładkiej poziomej podłodze leży deska o masie \(2\ \text{kg}\), a na niej jednorodny walec o masie \(3\ \text{kg}\). Deskę ciągniemy poziomo stałą siłą \(12\ \text{N}\), prostopadle do osi walca. Walec toczy się po desce bez poślizgu. Jakie jest przyspieszenie środka walca względem podłogi? Wynik podaj z dokładnością do \(0{,}01\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Bryła sztywna
- moment siły
- \(M = r F \sin\alpha\)
- równowaga
- \(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
- II zasada dla ruchu obrotowego
- \(M = I \varepsilon\)
- energia i moment pędu
- \(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
- momenty bezwładności
- \(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
- twierdzenie Steinera
- \(I = I_s + m d^2\)
- toczenie bez poślizgu
- \(v = \omega r\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Jedyną siłą poziomą działającą na walec jest tarcie statyczne od deski — ono przyspiesza środek walca i jednocześnie go rozkręca. Warunek toczenia: najniższy punkt walca porusza się razem z deską.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Tarcie \(f\) działa na walec w stronę ruchu deski: \(m a_c = f\) oraz \(\tfrac12 m R^2\varepsilon = f R\), więc \(\varepsilon R = \tfrac{2f}{m}\).
- Toczenie bez poślizgu po desce: najniższy punkt walca ma przyspieszenie deski, \(a_d = a_c + \varepsilon R = \tfrac{3f}{m}\).
- Deska: \(M a_d = F - f\). Stąd \(f = \tfrac{m a_d}{3}\) i \(a_d = \tfrac{F}{M + m/3} = \tfrac{12}{3} = 4\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\).
- Walec: \(a_c = \tfrac{a_d}{3} = \tfrac43\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\) — w tę samą stronę co deska, choć względem deski walec toczy się do tyłu.
- Odpowiedź: około \(1{,}33\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\).
Odpowiedź: \(\tfrac{F}{3M + m} = \tfrac43\ \text{m/s}^2 \approx 1{,}33\ \text{m/s}^2\)
Czego warto się nauczyć?
Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.