Zadania z fizyki jądrowej

Jądro atomowe kryje ogromną energię. Rozpady promieniotwórcze, datowanie węglem C-14, elektrownie jądrowe i energia gwiazd — liczone krok po kroku.

Zadania do rozwiązania od razu

  1. Łatwe · nr 4451

    Jaki procent jąder zostaje po czterech okresach połowicznego rozpadu?

    Jaki procent początkowej liczby jąder promieniotwórczych pozostaje nierozpadniętych po upływie \(4\) okresów połowicznego rozpadu?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  2. Łatwe · nr 4419

    Liczba atomowa jądra powstałego z rozpadu beta minus strontu-90

    Jądro strontu \(^{90}_{38}\text{Sr}\) ulega rozpadowi beta minus. Jaką liczbę atomową ma powstałe jądro?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  3. Łatwe · nr 4387

    Liczba masowa jądra powstałego z rozpadu alfa polonu-210

    Jądro polonu \(^{210}_{84}\text{Po}\) ulega rozpadowi alfa. Jaką liczbę masową ma powstałe jądro?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  4. Łatwe · nr 4355

    Ile zostanie z 80 g izotopu o czasie połowicznego rozpadu 8 dni po 24 dniach?

    Izotop promieniotwórczy ma czas połowicznego rozpadu \(8\ \text{dni}\). Na początku było go \(80\ \text{g}\). Ile gramów tego izotopu zostanie po \(24\ \text{dni}\)?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  5. Łatwe · nr 4323

    Liczba neutronów w jądrze uranu-235

    Jądro uranu ma liczbę masową \(235\) i liczbę atomową \(92\). Ile ma neutronów?

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie
  6. Łatwe · nr 3573

    Jaki pierwiastek powstaje w rozpadzie β+ fluoru-18?

    Izotop fluoru \(^{18}_{9}\text{F}\), używany w diagnostyce PET, ulega rozpadowi \(\beta^+\) (jądro emituje pozyton). Podaj liczbę atomową jądra, które powstaje.

    Sprawdź odpowiedź i zobacz rozwiązanie

Więcej zadań z fizyki jądrowej

W fizyce jądrowej zwykle chodzi o jedno z trzech: co powstaje w reakcji, ile jąder zostaje po pewnym czasie i ile energii się wydziela. Każde z tych pytań ma własne, proste narzędzie.

Bilans, czas czy energia

Równanie reakcji z brakującym składnikiem rozwiązujesz bilansem liczb \(A\) i \(Z\). Czas połowicznego rozpadu, aktywność i datowanie to prawo rozpadu. Masy w jednostkach \(\text{u}\) to deficyt masy i energia wiązania.

Jądra w liczbach

  • skład: \({}^{14}_{6}\text{C}\) ma 6 protonów i 8 neutronów
  • rozpad \(\alpha\): \({}^{238}_{92}\text{U} \to {}^{234}_{90}\text{Th} + {}^{4}_{2}\text{He}\)
  • rozpad \(\beta^-\): \({}^{14}_{6}\text{C} \to {}^{14}_{7}\text{N} + e^- + \bar\nu\), więc \(A\) bez zmian, a \(Z\) rośnie o 1
  • szereg \({}^{238}\text{U} \to {}^{206}\text{Pb}\): \(\frac{238 - 206}{4} = 8\) rozpadów \(\alpha\) i \(2\cdot 8 - (92 - 82) = 6\) rozpadów \(\beta^-\)
  • połowienie: \(16\ \text{g}\) węgla C-14 przy \(T_{1/2} = 5730\) lat po 11 460 latach to \(4\ \text{g}\)
  • aktywność: \(8000\ \text{Bq}\) przy \(T_{1/2} = 8\) dni po 24 dniach to \(\frac{8000}{2^3} = 1000\ \text{Bq}\)
  • energia wiązania \({}^{4}_{2}\text{He}\): \(\Delta m = 2\cdot 1{,}00728 + 2\cdot 1{,}00866 - 4{,}00151 = 0{,}03037\ \text{u}\), czyli \(28{,}3\ \text{MeV}\), około \(7{,}07\ \text{MeV}\) na nukleon

Gdzie rachunek się rozjeżdża

  • Po dwóch okresach połowicznego rozpadu zostaje ćwierć próbki, a nie nic. Rozpad jest wykładniczy, nigdy nie „kończy się” po ustalonym czasie.
  • Przy niecałkowitej liczbie okresów nie wolno liczyć proporcjonalnie. Po \(\frac{1}{2} T_{1/2}\) zostaje \(\frac{1}{\sqrt{2}} \approx 0{,}71\), czyli 71%, a nie 75%.
  • Mieszanie mas atomów i jąder. Masa atomu helu, 4,00260 u, zestawiona z masami protonów daje 27,3 MeV zamiast 28,3 MeV.
  • Emisja \(\gamma\) nie zmienia ani \(A\), ani \(Z\), a \(\beta^+\) obniża \(Z\) o 1.

Od zapisu reakcji do bilansu energii

Na Łatwych liczysz protony i neutrony, uzupełniasz pojedynczą reakcję i liczysz jedno połowienie. Średnie to czas połowicznego rozpadu, aktywność, szeregi i datowanie, czyli typowe zadania maturalne. W Trudnych dochodzą energia wiązania, deficyt masy, rozszczepienie i synteza. Wyzwanie to złożone datowanie, energia gwiazd i reaktor. Jeśli liczba okresów wychodzi całkowita, licz kolejne połowienia zamiast sięgać po wzór.

Prawo rozpadu rozwija lekcja o czasie połowicznego rozpadu, a energię omawia energia wiązania i reakcje jądrowe. Przelicznik \(1\ \text{u}\cdot c^2\) na MeV jest na karcie wzorów.