Pęd i zderzeniaWyzwanieZadanie nr 4000
Kula pośrednicząca, przez którą płynie najwięcej energii do ciężkiej kuli
Kula o masie \(1\ \text{kg}\) uderza centralnie i sprężyście w spoczywającą kulę o masie \(m\), a ta następnie — także centralnie i sprężyście — w spoczywającą kulę o masie \(16\ \text{kg}\). Wszystkie kule leżą na jednej prostej na gładkiej poziomej powierzchni. Masę \(m\) dobrano tak, by kula \(16\ \text{kg}\) otrzymała jak największą energię kinetyczną. Jaka część początkowej energii kinetycznej pierwszej kuli trafi wtedy do kuli \(16\ \text{kg}\)? Wynik podaj z dokładnością do \(0{,}0001\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Pęd i zderzenia
- pęd
- \(\vec p = m \vec v\)
- popęd siły
- \(F \Delta t = \Delta p\)
- zasada zachowania pędu
- \(m_1 v_1 + m_2 v_2 = m_1 v_1' + m_2 v_2'\)
- zderzenie niesprężyste
- \(v = \tfrac{m_1 v_1 + m_2 v_2}{m_1 + m_2}\)
- środek masy
- \(x_s = \tfrac{m_1 x_1 + m_2 x_2}{m_1 + m_2}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
W zderzeniu sprężystym czołowym ciała \(m_1\) z ciałem spoczywającym \(m_2\) to drugie dostaje ułamek \(\tfrac{4m_1m_2}{(m_1 + m_2)^2}\) energii. Pomnóż dwa takie ułamki i znajdź maksimum względem \(m\).
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- W zderzeniu sprężystym czołowym z ciałem spoczywającym przekazywany ułamek energii to \(\eta(m_1, m_2) = \tfrac{4m_1 m_2}{(m_1 + m_2)^2}\).
- Łącznie: \(\eta = \tfrac{4m}{(1 + m)^2}\cdot\tfrac{64m}{(m + 16)^2} = \tfrac{256\,m^2}{[(1 + m)(m + 16)]^2}\).
- Wystarczy zmaksymalizować \(\tfrac{m}{(1 + m)(m + 16)} = \tfrac{1}{m + 17 + 16/m}\); mianownik jest najmniejszy dla \(m = \sqrt{16} = 4\ \text{kg}\) (średnia geometryczna mas skrajnych).
- \(\eta_{max} = \tfrac{4 \cdot 4}{25}\cdot\tfrac{4 \cdot 4 \cdot 16}{400} = \tfrac{16}{25}\cdot\tfrac{16}{25} = 0{,}4096\).
- Przy \(m = 4\ \text{kg}\) obie lżejsze kule odbijają się wstecz, więc dalszych zderzeń nie ma (bez pośrednika kula \(16\ \text{kg}\) dostałaby tylko \(\tfrac{64}{289} \approx 0{,}22\)).
- Odpowiedź: \(0{,}4096\).
Odpowiedź: \(\left(\tfrac{16}{25}\right)^2 = 0{,}4096\)
Czego warto się nauczyć?
Pęd zachowuje się zawsze, gdy na układ nie działają siły zewnętrzne — także wtedy, gdy energia mechaniczna ginie w zderzeniu. To odróżnia zadania z pędu od zadań z energii.