Pęd i zderzeniaWyzwanieZadanie nr 3972
Prędkość kątowa pręta na lodzie po sprężystym uderzeniu krążka w jego koniec
Na gładkim lodzie leży jednorodny pręt o masie \(1{,}2\ \text{kg}\) i długości \(0{,}8\ \text{m}\). Krążek o masie \(0{,}2\ \text{kg}\), ślizgający się z prędkością \(6\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\) prostopadle do pręta, uderza sprężyście w jego koniec. Krążek traktujemy jak punkt materialny, tarcie pomijamy. Z jaką prędkością kątową obraca się pręt po zderzeniu? Wynik podaj w \(\tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\) z dokładnością do \(0{,}01\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Pęd i zderzenia
- pęd
- \(\vec p = m \vec v\)
- popęd siły
- \(F \Delta t = \Delta p\)
- zasada zachowania pędu
- \(m_1 v_1 + m_2 v_2 = m_1 v_1' + m_2 v_2'\)
- zderzenie niesprężyste
- \(v = \tfrac{m_1 v_1 + m_2 v_2}{m_1 + m_2}\)
- środek masy
- \(x_s = \tfrac{m_1 x_1 + m_2 x_2}{m_1 + m_2}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Dla uderzenia w koniec pręta zachowuje się on jak punkt o masie efektywnej \(M_{ef}\), gdzie \(\tfrac{1}{M_{ef}} = \tfrac1M + \tfrac{(L/2)^2}{I}\). Potem to zwykłe zderzenie sprężyste dwóch mas.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Zasady zachowania: pędu \(m v_0 = m v_1 + M V\), krętu względem środka pręta \(m v_0\tfrac{L}{2} = m v_1\tfrac{L}{2} + I\omega\) z \(I = \tfrac{ML^2}{12}\), oraz energii kinetycznej.
- Popęd \(J\) działający na pręt daje \(V = \tfrac{J}{M}\) i \(\omega\tfrac L2 = \tfrac{J (L/2)^2}{I} = \tfrac{3J}{M}\); koniec pręta rusza z prędkością \(\tfrac{4J}{M}\), czyli zachowuje się jak masa \(M_{ef} = \tfrac{M}{4} = 0{,}3\ \text{kg}\).
- Zderzenie sprężyste z masą efektywną: \(v_1 = v_0\tfrac{m - M_{ef}}{m + M_{ef}} = 6 \cdot \tfrac{-0{,}1}{0{,}5} = -1{,}2\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\) (krążek odbija się).
- Popęd: \(J = m(v_0 - v_1) = 0{,}2 \cdot 7{,}2 = 1{,}44\ \text{N}\cdot\text{s}\).
- \(\omega = \tfrac{J L/2}{I} = \tfrac{1{,}44 \cdot 0{,}4}{1{,}2 \cdot 0{,}64/12} = \tfrac{0{,}576}{0{,}064} = 9\ \tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\).
- Odpowiedź: \(9\ \tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\) (środek pręta jedzie z prędkością \(1{,}2\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\); energia się zgadza: \(0{,}144 + 0{,}864 + 2{,}592 = 3{,}6\ \text{J}\)).
Odpowiedź: \(9\ \text{rad/s}\)
Czego warto się nauczyć?
Pęd zachowuje się zawsze, gdy na układ nie działają siły zewnętrzne — także wtedy, gdy energia mechaniczna ginie w zderzeniu. To odróżnia zadania z pędu od zadań z energii.