Pęd i zderzeniaWyzwanieZadanie nr 4014
Największy kąt odchylenia toru ciężkiej kuli po zderzeniu z lżejszą
Gładka kula o masie \(5\ \text{kg}\) zderza się sprężyście (niekoniecznie centralnie) ze spoczywającą gładką kulą o masie \(2\ \text{kg}\). Ruch odbywa się na gładkiej poziomej płaszczyźnie, obroty kul pomijamy. O jaki największy kąt może się zmienić kierunek ruchu kuli \(5\ \text{kg}\)? Wynik podaj w stopniach z dokładnością do \(0{,}1^\circ\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Pęd i zderzenia
- pęd
- \(\vec p = m \vec v\)
- popęd siły
- \(F \Delta t = \Delta p\)
- zasada zachowania pędu
- \(m_1 v_1 + m_2 v_2 = m_1 v_1' + m_2 v_2'\)
- zderzenie niesprężyste
- \(v = \tfrac{m_1 v_1 + m_2 v_2}{m_1 + m_2}\)
- środek masy
- \(x_s = \tfrac{m_1 x_1 + m_2 x_2}{m_1 + m_2}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Przejdź do układu środka masy: tam po zderzeniu sprężystym kula \(5\ \text{kg}\) ma prędkość o tej samej wartości co przed nim, tylko obróconą o dowolny kąt. Wróć do układu laboratoryjnego, dodając prędkość środka masy.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Niech \(v\) — prędkość początkowa. Środek masy porusza się z prędkością \(V = \tfrac{m_1 v}{m_1 + m_2} = \tfrac57 v\); w jego układzie kula \(m_1\) ma prędkość \(u = v - V = \tfrac27 v\).
- Zderzenie sprężyste w układzie środka masy tylko obraca tę prędkość: po zderzeniu ma ona wartość \(u\) i dowolny kierunek.
- W układzie laboratoryjnym \(\vec v_1 = \vec V + \vec u\): koniec wektora leży na okręgu o promieniu \(u\) wokół końca \(\vec V\). Ponieważ \(u < V\), kąt odchylenia jest ograniczony.
- Największy kąt — gdy \(\vec v_1\) jest styczny do okręgu: \(\sin\theta_{max} = \tfrac{u}{V} = \tfrac{m_2}{m_1} = 0{,}4\).
- \(\theta_{max} = \arcsin 0{,}4 \approx 23{,}6^\circ\).
- Odpowiedź: około \(23{,}6^\circ\).
Odpowiedź: \(\arcsin\tfrac{m_2}{m_1} = \arcsin 0{,}4 \approx 23{,}6^\circ\)
Czego warto się nauczyć?
Pęd zachowuje się zawsze, gdy na układ nie działają siły zewnętrzne — także wtedy, gdy energia mechaniczna ginie w zderzeniu. To odróżnia zadania z pędu od zadań z energii.