Bryła sztywnaWyzwanieZadanie nr 3976

Kąt, przy którym kulka tocząca się po większej kuli od niej odskoczy

Toczenie Przygotowanie do Olimpiady Fizycznej

Po powierzchni nieruchomej kuli o promieniu \(1\ \text{m}\) toczy się bez poślizgu jednorodna kulka o promieniu \(10\ \text{cm}\). Przez szczyt dużej kuli środek kulki przechodzi z prędkością \(1\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}\). Pod jakim kątem (mierzonym od pionu ze środka dużej kuli) kulka oderwie się od powierzchni? Załóż, że tarcie wystarcza, by aż do oderwania nie było poślizgu; \(g = 9{,}81\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\). Wynik podaj w stopniach z dokładnością do \(0{,}1^\circ\).

+18 pkt za pierwsze rozwiązanie na koncie

Zapis: przecinek lub kropka (9,81), potęgi dziesięciu (3e8 albo 3*10^8), jednostkę możesz dopisać (°).

Jak rozwiązać to zadanie?

Karta wzorów: Bryła sztywna
moment siły
\(M = r F \sin\alpha\)
równowaga
\(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
II zasada dla ruchu obrotowego
\(M = I \varepsilon\)
energia i moment pędu
\(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
momenty bezwładności
\(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
twierdzenie Steinera
\(I = I_s + m d^2\)
toczenie bez poślizgu
\(v = \omega r\)

Cała karta wzorów i stałe fizyczne

Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę

Środek kulki porusza się po okręgu o promieniu \(R + r\). Energia kinetyczna toczącej się kulki to \(\tfrac{7}{10}m v^2\). Oderwanie następuje, gdy składowa ciężaru wzdłuż promienia przestaje wystarczać na przyspieszenie dośrodkowe.

Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
  1. Środek kulki porusza się po okręgu o promieniu \(\rho = R + r = 1{,}1\ \text{m}\); przy toczeniu bez poślizgu \(E_k = \tfrac12 m v^2 + \tfrac12\cdot\tfrac25 m r^2\cdot\tfrac{v^2}{r^2} = \tfrac{7}{10}m v^2\).
  2. Energia: \(\tfrac{7}{10}m v^2 = \tfrac{7}{10}m v_0^2 + m g\rho(1 - \cos\theta)\).
  3. Oderwanie, gdy nacisk znika: \(m g\cos\theta = \tfrac{m v^2}{\rho}\).
  4. Podstawiając \(v^2 = g\rho\cos\theta\): \(\tfrac{7}{10}g\rho\cos\theta = \tfrac{7}{10}v_0^2 + g\rho(1 - \cos\theta)\), skąd \(\cos\theta = \tfrac{1}{17}\left(10 + \tfrac{7v_0^2}{g\rho}\right)\).
  5. \(\tfrac{7v_0^2}{g\rho} = \tfrac{7}{10{,}791} \approx 0{,}6487\), \(\cos\theta \approx 0{,}6264\), \(\theta \approx 51{,}2^\circ\).
  6. Odpowiedź: około \(51{,}2^\circ\) (kulka startująca ze szczytu prawie bez prędkości oderwałaby się przy \(\arccos\tfrac{10}{17} \approx 54{,}0^\circ\)).

Odpowiedź: \(\cos\theta = \tfrac{1}{17}\left(10 + \tfrac{7v_0^2}{g(R + r)}\right),\ \theta \approx 51{,}2^\circ\)

Czego warto się nauczyć?

Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.

Więcej zadań z bryły sztywnej →

Podobne zadania