Bryła sztywnaWyzwanieZadanie nr 3944
Na jakiej wysokości szczyt drabiny przestaje dotykać gładkiej ściany?
Jednorodna drabina o długości \(4\ \text{m}\) stoi na gładkiej podłodze, oparta o gładką pionową ścianę, i tworzy z podłogą kąt \(70^\circ\); początkowo jest przytrzymywana. Po puszczeniu zsuwa się bez tarcia, poruszając się w płaszczyźnie prostopadłej do ściany. Na jakiej wysokości nad podłogą będzie jej górny koniec w chwili, gdy oderwie się on od ściany? Wynik podaj z dokładnością do \(0{,}01\ \text{m}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Bryła sztywna
- moment siły
- \(M = r F \sin\alpha\)
- równowaga
- \(\textstyle\sum \vec F = 0,\quad \sum M = 0\)
- II zasada dla ruchu obrotowego
- \(M = I \varepsilon\)
- energia i moment pędu
- \(E_{obr} = \tfrac{I \omega^2}{2},\quad L = I \omega\)
- momenty bezwładności
- \(\text{obręcz: } m r^2,\quad \text{walec: } \tfrac12 m r^2,\quad \text{kula: } \tfrac25 m r^2,\quad \text{pręt (środek): } \tfrac{1}{12} m l^2\)
- twierdzenie Steinera
- \(I = I_s + m d^2\)
- toczenie bez poślizgu
- \(v = \omega r\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Dopóki drabina dotyka obu powierzchni, jej środek porusza się po okręgu o promieniu \(\tfrac L2\) wokół narożnika. Nacisk ściany jest jedyną siłą poziomą, więc znika, gdy pozioma prędkość środka masy przestaje rosnąć.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Niech \(\theta\) — kąt drabiny z podłogą. Środek masy: \(x = \tfrac L2\cos\theta\), \(y = \tfrac L2\sin\theta\) — porusza się po okręgu o promieniu \(\tfrac L2\).
- Energia: \(\tfrac12 m\tfrac{L^2}{4}\dot\theta^2 + \tfrac12\cdot\tfrac{mL^2}{12}\dot\theta^2 = m g\tfrac L2(\sin\theta_0 - \sin\theta)\), czyli \(\dot\theta^2 = \tfrac{3g}{L}(\sin\theta_0 - \sin\theta)\).
- Jedyna siła pozioma to nacisk ściany \(N = m\ddot x\); zmienia znak, gdy prędkość \(\dot x = \tfrac L2\sin\theta\,|\dot\theta|\) osiąga maksimum.
- Maksimum \(s^2(\sin\theta_0 - s)\) względem \(s = \sin\theta\): \(2s\sin\theta_0 - 3s^2 = 0\), więc \(\sin\theta = \tfrac23\sin\theta_0\).
- Górny koniec jest wtedy na wysokości \(L\sin\theta = \tfrac23 L\sin 70^\circ = \tfrac23 \cdot 4 \cdot 0{,}9397 \approx 2{,}506\ \text{m}\).
- Odpowiedź: około \(2{,}51\ \text{m}\) — dwie trzecie wysokości początkowej.
Odpowiedź: \(\tfrac23 L\sin\alpha_0 \approx 2{,}51\ \text{m}\)
Czego warto się nauczyć?
Bryła sztywna obraca się pod wpływem momentów sił. Zadania od dźwigni z podstawówki po toczące się walce z matury rozszerzonej.