Drgania i faleWyzwanieZadanie nr 3956
Dwa wahadła sprzężone sprężyną w połowie prętów: kiedy pierwsze po raz pierwszy zamiera?
Dwa jednakowe wahadła — kulki o masie \(0{,}20\ \text{kg}\) na nieważkich sztywnych prętach o długości \(1{,}00\ \text{m}\) — wiszą obok siebie na wspólnej poziomej osi. Pręty połączono poziomą nieważką sprężyną o współczynniku sprężystości \(0{,}25\ \tfrac{\text{N}}{\text{m}}\), zamocowaną w odległości \(0{,}50\ \text{m}\) od osi obrotu; gdy oba wahadła wiszą pionowo, sprężyna nie jest odkształcona.
Pierwsze wahadło odchylono o mały kąt, drugie pozostawiono w pionie i oba puszczono bez prędkości początkowej. Drgania pierwszego wahadła stopniowo słabną, bo energia przechodzi do drugiego. Po jakim czasie od puszczenia amplituda (obwiednia) drgań pierwszego wahadła po raz pierwszy spada do zera? Stosuj przybliżenie małych drgań, ale częstości drgań własnych układu wyznacz bez dalszych uproszczeń. Przyjmij \(g = 9{,}81\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}\). Wynik podaj z dokładnością do \(0{,}1\ \text{s}\).
Świetnie.
Jak rozwiązać to zadanie?
Karta wzorów: Drgania i fale
- okres i częstotliwość
- \(T = \tfrac{1}{f},\quad \omega = \tfrac{2\pi}{T}\)
- wahadło matematyczne
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{l}{g}}\)
- ciężarek na sprężynie
- \(T = 2\pi\sqrt{\tfrac{m}{k}}\)
- ruch harmoniczny
- \(x = A \sin(\omega t + \varphi),\quad E = \tfrac{k A^2}{2}\)
- prędkość fali
- \(v = \lambda f\)
- fala stojąca na strunie
- \(l = n \tfrac{\lambda}{2}\)
- efekt Dopplera (źródło zbliża się / oddala)
- \(f' = f \tfrac{v}{v - v_z},\quad f' = f \tfrac{v}{v + v_z}\)
Potrzebujesz pomocy? Pokaż wskazówkę
Znajdź dwa drgania własne: w fazie (sprężyna nie pracuje) i w przeciwfazie. Ruch pierwszego wahadła jest sumą dwóch drgań o bliskich częstościach — to dudnienia.
Chcesz poznać sposób? Rozwiązanie krok po kroku
- Drganie w fazie: sprężyna się nie odkształca, \(\omega_1 = \sqrt{\tfrac{g}{L}} = \sqrt{9{,}81} \approx 3{,}1321\ \tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\).
- Drganie w przeciwfazie: punkty zaczepienia sprężyny przesuwają się o \(\pm a\varphi\), sprężyna wydłuża się o \(2a\varphi\), a moment jej siły na każde wahadło to \(-2ka^2\varphi\). Z \(mL^2\ddot\varphi = -(mgL + 2ka^2)\varphi\): \(\omega_2 = \sqrt{\tfrac{g}{L} + \tfrac{2ka^2}{mL^2}} = \sqrt{9{,}81 + 0{,}625} \approx 3{,}2303\ \tfrac{\text{rad}}{\text{s}}\).
- Z warunków początkowych: \(\varphi_1 = \tfrac{\varphi_0}{2}(\cos\omega_1 t + \cos\omega_2 t) = \varphi_0\cos\tfrac{(\omega_2 - \omega_1)t}{2}\cos\tfrac{(\omega_1 + \omega_2)t}{2}\).
- Obwiednia \(\varphi_0\left|\cos\tfrac{(\omega_2 - \omega_1)t}{2}\right|\) zeruje się po raz pierwszy dla \(t = \tfrac{\pi}{\omega_2 - \omega_1}\).
- \(t = \tfrac{\pi}{3{,}23033 - 3{,}13209}\ \text{s} \approx \tfrac{\pi}{0{,}09823}\ \text{s} \approx 32{,}0\ \text{s}\).
- Odpowiedź: około \(32{,}0\ \text{s}\).
Odpowiedź: \(t = \tfrac{\pi}{\omega_2 - \omega_1} \approx 32{,}0\ \text{s}\)
Czego warto się nauczyć?
Wahadło, sprężyna, struna gitary i fala na wodzie mają wspólny opis: okres, częstotliwość i długość fali. Zadania od podstaw akustyki po efekt Dopplera.